در ۱۷ مارس، ایالات متحده تردد هرگونه وسیله نقلیه مجهز به نرمافزار چینی را در جادههای خود ممنوع کرد. بر اساس این قانون که از ماه جولای اجرایی میشود، تمامی خودروسازانی که در بازار آمریکا فعالیت میکنند باید تضمین دهند که سیستمهای ارتباطی و هوشمند خودروهایشان فاقد کدهای توسعهیافته توسط چین است.
این اتفاق در حالی رخ میدهد که شرکتهای چینی تولیدکننده خودروهای الکتریکی در بسیاری از نقاط جهان پیشتاز بازار هستند. بیوایدی کنون پرفروشترین تولیدکننده خودروهای برقی در جهان است و در بسیاری از بازارها، تسلا و فورد را پشت سر گذاشته است. تحلیلگران و مدیران صنعت هشدار میدهند که حرکت خلاف جهت آمریکا، ممکن است خودروسازان این کشور را از فناوریهایی که بقیه جهان در حال پذیرش آنها هستند، منزوی کند.
«بیل روسو»، مدیرعامل شرکت مشاوره Automobility Limited و از مدیران سابق کرایسلر، میگوید: «اگر خودروسازان آمریکایی در داخل کشور از رقابت با چین محافظت شوند، اما در خارج از کشور از نظر هزینه، سرعت یا هوش مصنوعی توان رقابت نداشته باشند، در نهایت به بازیگرانی محدود به منطقه خود تبدیل خواهند شد و نقش جهانیشان را از دست میدهند.»
البته سیاستگذاران آمریکایی معتقدند این ممنوعیتها به معنای انزوا نیست. «استفن ازل»، معاون بنیاد فناوری و نوآوری اطلاعات که اندیشکدهای در واشنگتن است، میگوید که این قانون مانع تحقیق و توسعه یا رصد فناوری توسط شرکتهای آمریکایی در چین نمیشود. به گفته او، این محدودیتها به این دلیل موجه است که صنعت خودروهای برقی چین بر پایه «سرقت مالکیت معنوی، یارانههای عظیم دولتی و انتقال اجباری فناوری» بنا شده است. با این حال، تلاش شرکتهایی مثل فورد برای همکاری با شرکتهای چینی مانند جیلی برای دریافت لایسنس فناوری، به دلیل چالشهای سیاسی با بنبست مواجه شده است.
دو رویکرد کاملاً متفاوت؛ یکپارچگی چینی در برابر تکهتکه بودن آمریکایی
خودروسازان چینی به رهبری بیوایدی، یک سیستم کاملاً یکپارچه ساختهاند. این شرکت باتری را طراحی میکند، تراشهها را میسازد و نرمافزار را مینویسد؛ در نتیجه تمامی اجزای خودرو در هماهنگی کامل با هم کار میکنند. بیوایدی حدود ۷۵ درصد از قطعات خودرو (از جمله باتریهای لیتیوم آهن فسفات، تراشههای مدیریت نیرو و پلتفرم نرمافزاری) را در داخل خود شرکت تولید میکند. سایر رقبای چینی مانند ایکسپنگ و جیلی نیز همین رویکرد یکپارچه را در پیش گرفتهاند.
خودرو چینیدر مقابل، خودروسازان آمریکایی سیستمی از هم گسیخته دارند. فورد، جنرال موتورز و تسلا فناوریهای خود را از فروشندگان مختلفی میخرند. به عنوان مثال، در یک خودروی برقی فورد، نرمافزار داشبورد متعلق به گوگل است، سیستم ترمز و فرمان توسط بلکبری تامین میشود و باتری از کارخانهای در کره جنوبی یا چین میآید. تسلا تنها خودروساز آمریکایی است که نرمافزارش را خودش مینویسد، اما سیستم آن کاملاً انحصاری است و هیچ شرکت یا کشور دیگری نمیتواند آن را به عنوان یک استاندارد مشترک بپذیرد.
شکاف در استانداردها: جادهها از هم جدا میشوند
اختلاف بین خودروهای برقی چین و آمریکا در زمینه باتری و شارژ، دو حوزهای که استانداردهای جهانی در آنها در حال شکلگیری است، بیشتر از همیشه است. جهان در حال حرکت به سمت باتریهای «لیتیوم آهن فسفات» است که توسط شرکتهای چینی استفاده میشود؛ چرا که ارزانتر، ایمنتر و بادوامتر از باتریهای مبتنی بر نیکل هستند که آمریکاییها به آن وابستهاند. همچنین چین به زودی استاندارد ملی باتریهای حالت جامد را منتشر میکند که بردی بیش از ۹۶۵ کیلومتر را با یک بار شارژ وعده میدهند.
صادرات بی وای دی در بحث زیرساخت شارژ، جهان سه تکه شده است که این تکهها شامل آمریکای شمالی، اروپا و چین هستند. چین و ژاپن در حال توسعه یک دوشاخه شارژ نسل جدید به نام ChaoJi هستند که میتواند تقریباً چهار برابر بیشتر از استاندارد فعلی تسلا در آمریکا (NACS) برق را منتقل کند. اگر این استاندارد جهانی شود، خودروهای آمریکایی درگیر یک سیستم شارژ کندتر و قدیمیتر خواهند ماند.
همچنین در فناوری خودران، چین با حدود ۲۳۰۰ تاکسی خودران در ۳۰ شهر، بسیار جلوتر از آمریکاست که تنها حدود ۷۰۰ تاکسی در ۵ شهر دارد. دادههای بیشتر به معنای پیشرفت سریعتر هوش مصنوعی است، اما قوانین آمریکا مانع از تست سیستمهای چینی در جادههای این کشور میشود.
سرعت تولید و هزینه
سیستم یکپارچه چینیها باعث تولید خودروهای سریعتر و ارزانتر شده است. شرکت بیوایدی میتواند در عرض تنها ۱۸ ماه یک مدل جدید را روانه بازار کند و ارزانترین خودرو خود را با قیمت حدود ۷۸۰۰ دلار میفروشد. در نقطه مقابل، میانگین قیمت یک خودروی برقی در آمریکا بیش از ۵۵ هزار دلار است و عرضه یک مدل جدید برای فورد یا جنرال موتورز بیش از سه سال زمان میبرد.
هزینه سنگین بازگشت به عقب
بیوایدی در حال توسعه سریع اکوسیستم خود در کشورهای مختلف است. برای مثال در امارات متحده عربی، شبکهای از نمایشگاهها، مراکز خدماتی و ایستگاههای شارژ دقیقاً بر اساس استانداردهای بیوایدی ساخته شده است. «بابک حافظی»، مشاور استراتژی بازار، میگوید وقتی کشوری زیرساختهای خود را بر اساس پارامترهای چینی بنا میکند، تغییر این رویه بسیار پرهزینه، زمانبر و به منزله یک «مالیات تابآوری» سنگین برای مصرفکنندگان و ارائهدهندگان خدمات خواهد بود.
پولستار امروزه خودروسازان اروپایی و آسیایی برای جبران عقبماندگی خود در زمینه سرعت تولید، نرمافزار و کاهش هزینهها، پلتفرمها و ساختارهای خود را با شرکای چینی به اشتراک میگذارند. اما خودروسازان آمریکایی به دلیل قوانین محدودکننده، از این همکاریهای استراتژیک محروم شدهاند.
در نهایت، کارشناسان معتقدند که فورد و تسلا تاکنون نتوانستهاند وعده تولید خودروهای برقی ارزانقیمت برای خریداران آمریکایی را محقق کنند. غلبه بر این چالش نیازمند چیزی فراتر از وضع موانع تجاری و گمرکی است. صنعت خودرو آمریکا برای بازسازی قدرت رقابت خود، نیازمند یک سیاستگذاری جدی و تقویت بیوقفه در حوزه نوآوری است.
