این روزها یکی از معضلات جدی رانندگان در جایگاههای سوخت، کاهش شمار کارتهای بنزین آزاد و محدودیت سقف شارژ آنها است. آنچه پیشتر یک مسئله مدیریتی به نظر میرسید، حالا به دغدغهای روزمره برای شهروندان تبدیل شده، بهگونهای که صفهای طولانی در پمپبنزینها دیگر صحنهای عجیب در خیابانهای شهر نیست.
اما در کنار این نارضایتی آشکار، نوعی رفتار هنجارشکنانه نیز در برخی جایگاهها مشاهده میشود که زنگ خطری برای نهادهای نظارتی به حساب میآید. طبق گزارشهای میدانی و شکایتهای متعدد رانندگان، شماری از متصدیان، از شرایط اضطراری مراجعهکنندگان سوءاستفاده میکنند. به این ترتیب که وقتی رانندهای با کارت خالی یا بدون کارت به جایگاه مراجعه میکند، متصدی با رضایت، کارت جایگاه را در اختیار او میگذارد، اما در مقابل، مبلغی بیش از نرخ رسمی بنزین طلب میکند؛ مبلغی که با عناوینی همچون «شیرینی» یا «حق زحمت» توجیه میشود. این اقدام، نهتنها از منظر قانونی تخلف محض است، بلکه نوعی اجاره غیررسمی کارت سوخت به شمار میرود که هیچ جایگاه قانونی ندارد.
فاصله گرفتن از نظم معمول ارائه خدمات، باعث شده جابهجایی کارتهای آزاد میان خودروها به فرایندی زمانبر و پرچالش بدل شود. هر بار که یک کارت میان چند وسیله نقلیه دستبهدست میشود، زمان انتظار افزایش مییابد، ترافیک سنگینتری در اطراف جایگاه شکل میگیرد و شهروندان ساعاتی از عمر خود را صرف ایستادن در صف میکنند. این وضعیت، نهتنها به افزایش تنش میان رانندگان و متصدیان انجامیده، بلکه اعتماد عمومی به نظام توزیع سوخت را نیز خدشهدار کرده است. مسلما ریشه این چالشها را نمیتوان تنها در عملکرد چند جایگاه متخلف جستوجو کرد؛ بلکه سیاستهای توزیع کارت سوخت و محدودیتهای ایجادشده، بستری را فراهم آورده که چنین رفتارهایی در آن رشد میکند. تا زمانی که راهکارهای شفاف و عادلانهای برای دسترسی به کارت سوخت آزاد ارائه نشود، به نظر میرسد این تخلفات و نارضایتیها، همچنان به شکل یک چرخه معیوب ادامه پیدا خواهند کرد.
