عرضه محدود ون وانا در تالار شیشهای؛ فرصتی برای نوسازی ناوگان؟
بازار خودروهای تجاری و مسافری کشور در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ شاهد تحرکات جدیدی است که کانون آن، بورس کالای ایران است. شرکت ایرانخودرو دیزل به عنوان بزرگترین تولیدکننده خودروهای تجاری در کشور، برنامه جدید فروش محصول استراتژیک خود، یعنی ون فوتون وانا را کلید زده است. بر اساس اطلاعیه رسمی منتشر شده و بخشنامه فروش که جزئیات آن به دست رسانهها رسیده است، روز چهارشنبه هفدهم دیماه ۱۴۰۴، تالار خودرو میزبان عرضه ۳۰ دستگاه از این ون پرطرفدار خواهد بود. این عرضه در حالی صورت میگیرد که تقاضا برای خودروهای ون، چه در بخش حملونقل عمومی و چه در کاربریهای خاص نظیر آمبولانس، به شدت رو به افزایش است و اختلاف قیمت کارخانه و بازار آزاد، جذابیت این عرضه را دوچندان کرده است.
نکته حائز اهمیت در این دور از عرضه، حجم پایین تعداد خودروهاست. عرضه تنها ۳۰ دستگاه خودرو در بورس کالا، اگرچه میتواند به عنوان یک تست بازار یا فروش مازاد تولید تعبیر شود، اما با توجه به نیاز انباشته بازار، احتمالاً منجر به شکلگیری رقابت قیمتی میان خریداران خواهد شد. تاریخ تحویل این خودروها پنجم اسفندماه ۱۴۰۴ تعیین شده است که نشاندهنده برنامه کوتاهمدت ایرانخودرو دیزل برای تحویل و نقدشوندگی سریع سرمایه در ماههای پایانی سال است.
تحلیل قیمت پایه و هزینههای نهایی برای خریداران
یکی از مهمترین بخشهای این اطلاعیه، قیمت پایه اعلام شده برای ون وانا است. طبق اسناد منتشر شده، قیمت پایه این محصول معادل ۲۹ میلیارد و ۷۲۰ میلیون ریال (۲ میلیارد و ۹۷۲ میلیون تومان) تعیین شده است. این عدد، نقطه شروع رقابت است و خریداران باید بر اساس تقاضای موجود، قیمتهای پیشنهادی خود را ارائه دهند. با این حال، خریداران باید آگاه باشند که قیمت نهایی معامله، تنها به عدد کشف شده روی تابلو محدود نمیشود و هزینههای جانبی قابل توجهی به آن افزوده خواهد شد.
طبق محاسبات انجام شده و مندرجات اطلاعیه عرضه، خریداران ملزم به پرداخت ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده بر مبنای قیمت نهایی فروش (قیمت کشف شده در تالار) هستند. علاوه بر این، مجموعهای از هزینههای ثابت شامل ۳ درصد مالیات شمارهگذاری، عوارض و سایر هزینههای قانونی نیز وجود دارد. بر اساس اطلاعات درج شده در بخشنامه، جمع هزینههای ثابت (علاوه بر مالیات بر ارزش افزوده) مبلغی معادل ۱۱۳ میلیون و ۶۹۶ هزار و ۱۴۸ تومان است. همچنین هزینه بیمه شخص ثالث نیز به صورت جداگانه و به مبلغ تقریبی ۱۴ میلیون و ۵۷۸ هزار ریال محاسبه شده است. بنابراین، خریدار نهایی باید بودجهای فراتر از ۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان را برای تصاحب این خودرو در نظر بگیرد که بسته به میزان رقابت، این رقم میتواند افزایش یابد.
مشخصات فنی و جایگاه ون وانا در بازار ایران
قلب تپنده و پلتفرم آشنا
ون وانا (Vana) که در واقع نسخه ایرانیزه شده فوتون MPX است، سالهاست که در بازار ایران حضور دارد و به لطف شباهت ظاهری و ابعادی به ون تویوتا هایس، توانسته جایگاه مستحکمی برای خود دست و پا کند. این خودرو معمولاً با پیشرانه ۳TZ تنفس طبیعی با حجم ۲.۷ لیتر عرضه میشود که توانایی تولید قدرتی در حدود ۱۵۰ اسب بخار و گشتاوری معادل ۲۴۵ نیوتنمتر را دارد. این نیرو توسط یک گیربکس ۵ سرعته دستی به چرخهای عقب منتقل میشود. اگرچه این مشخصات برای یک خودروی مدرن شگفتانگیز نیست، اما استهلاک پایین و فراوانی نسبی قطعات یدکی در شبکه خدمات پس از فروش ایرانخودرو دیزل، آن را به گزینهای منطقی برای رانندگان ایرانی تبدیل کرده است.
طراحی کابین و ظرفیت مسافری
یکی از نقاط قوت اصلی ون وانا، فضای داخلی جادار و سقف بلند (High Roof) آن است که امکان تردد راحت مسافران را فراهم میکند. چیدمان صندلیها معمولاً به صورت ۱۳+۱ نفر است که ظرفیت ایدهآلی برای سرویسهای شرکتها، تاکسیرانیهای بینشهری و ترانسفر هتلها محسوب میشود. در مدلهای جدیدتر، تلاش شده تا با بهبود عایقبندی و سیستم تهویه مطبوع مستقل برای کابین عقب، سطح رفاه مسافران ارتقا یابد. با این حال، کیفیت متریال داشبورد و صندلیها همچنان در سطح خودروهای تجاری اقتصادی باقی مانده و نباید انتظار لوکسگرایی خاصی را از آن داشت.
کاربریهای خاص و محدودیتهای قانونی
نکته بسیار کلیدی و حیاتی در این عرضه خاص، توضیحات مندرج در بخش "بازار هدف" و "مشخصات کالای قابل عرضه" است. در متن بخشنامه با فونت ریز اشاره شده است که: «کاربری آمبولانس مختص اشخاص حقوقی (که مجاز به اخذ مجوزهای قانونی میباشند) است و در صورت انتخاب کاربری آمبولانس، قیمت بیمه افزایش خواهد یافت.» این جمله میتواند سیگنالی برای نوع کاربری این ۳۰ دستگاه باشد. اگرچه خرید برای عموم با کد ملی یا شناسه حقوقی (طبق ضوابط بورس) آزاد است، اما تأکید بر کاربری آمبولانس و امکان تغییر کاربری، نشان میدهد که بخشی از هدف این عرضه، تأمین نیاز ناوگان امدادی کشور است. خریداران عادی باید پیش از ثبت سفارش، از امکان پلاکگذاری با کاربری شخصی یا عمومی مسافری اطمینان حاصل کنند تا در مرحله شمارهگذاری با چالش مواجه نشوند.
شرایط پرداخت و الزامات خریداران در بورس کالا
درصد پیشپرداخت و نقدینگی مورد نیاز
ایرانخودرو دیزل برای این عرضه، درصد پیشپرداخت سفارش خرید را ۱۰ درصد تعیین کرده است. این عدد در مقایسه با بسیاری از عرضههای قبلی که پیشپرداختهای ۵۰ یا ۱۰۰ درصدی طلب میکردند، بسیار پایین و جذاب است. این استراتژی میتواند باعث هجوم تقاضا و افزایش تعداد شرکتکنندگان در رقابت شود. با توجه به قیمت پایه حدود ۳ میلیارد تومانی، متقاضیان باید مبلغی در حدود ۳۰۰ میلیون تومان را به عنوان پیشپرداخت در حساب وکالتی خود مسدود کنند.
محدودیتهای کد ملی و اشخاص حقوقی
بر اساس قوانین حاکم بر بورس کالا، هر کد ملی (خریداران حقیقی) صرفاً مجاز به ثبت سفارش برای یک دستگاه خودرو است و این محدودیت برای جلوگیری از دلالی و سفتهبازی اعمال میشود. همچنین خریداران حقوقی نیز بسته به سقفهای تعیین شده و تأیید کارگزار، امکان مشارکت در خرید را دارند. نکته مهم اینجاست که خریدارانی که در دورههای قبلی موفق به خرید خودرو از بورس کالا شدهاند، ممکن است با محدودیتهایی در ثبت سفارش مواجه باشند که باید پیش از روز عرضه از طریق کارگزاری استعلام شود. عدم رعایت این ضوابط میتواند منجر به ابطال معامله و جریمههای سنگین شود.
چالشهای بازار و تحلیل اقتصادی خرید
فاصله قیمتی و حاشیه سود
بازار خودروهای تجاری در ایران همواره از کمبود عرضه رنج میبرد. ون وانا در بازار آزاد قیمتی به مراتب بالاتر از قیمت پایه بورس کالا دارد. حتی با در نظر گرفتن مالیات و هزینههای جانبی که قیمت تمام شده را حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش میدهد، همچنان خرید از بورس کالا برای مصرفکننده نهایی و حتی سرمایهگذاران، دارای حاشیه سود جذاب است. این اختلاف قیمت ناشی از تورم انتظاری سال ۱۴۰۵ و دشواری واردات خودروهای ون برندهای اروپایی و ژاپنی است.
ریسکهای زمان تحویل و خواب سرمایه
اگرچه تاریخ تحویل ۵ اسفند ۱۴۰۴ اعلام شده است، اما تجربه نشان داده که خودروسازان تجاری گاهی با تأخیر در تکمیل وجه یا شمارهگذاری مواجه میشوند. با این حال، بازه زمانی کمتر از دو ماه برای تحویل خودرو، ریسک خواب سرمایه را به حداقل میرساند. نکته منفی ماجرا، ابهامات مربوط به کاربری خودرو است. اگر این ۳۰ دستگاه الزاماً با شاسی و استانداردهای آمبولانس عرضه شوند، دایره خریداران به شدت محدود شده و ممکن است برای خریدارانی که به دنبال ون مسافری هستند، دردسرساز شود. شفافسازی این موضوع پیش از روز عرضه توسط ایرانخودرو دیزل ضروری به نظر میرسد.
جدول جزئیات عرضه و مشخصات فروش
در ادامه، جزئیات دقیق این عرضه بر اساس اسناد منتشر شده توسط بورس کالا و ایرانخودرو دیزل به تفکیک آورده شده است. خریداران محترم توصیه میشود پیش از هرگونه اقدام، این ارقام را با بودجه نهایی خود تطبیق دهند.
| شرح | جزئیات |
| نام خودرو | ون فوتون وانا (Vana) |
| عرضه کننده | ایرانخودرو دیزل |
| تعداد عرضه | ۳۰ دستگاه |
| قیمت پایه | ۲۹,۷۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال |
| درصد پیشپرداخت | ۱۰ درصد |
| تاریخ عرضه | ۱۷ دی ۱۴۰۴ |
| تاریخ تحویل | ۵ اسفند ۱۴۰۴ |
| هزینههای جانبی (حدودی) | ۱۰٪ مالیات ارزش افزوده + حدود ۱۱۳ میلیون تومان عوارض ثابت |
منبع جدول: اطلاعیه رسمی عرضه بورس کالا - کد عرضه ۱۱۵۱۶۹۶
