بازار خودروهای تجاری و سنگین کشور در نیمه دوم سال ۱۴۰۴، شاهد نوسانات قیمتی و عرضه قطرهچکانی از سوی خودروسازان بزرگ بوده است. در شرایطی که نوسازی ناوگان فرسوده حملونقل جادهای به یکی از چالشهای اصلی لجستیک کشور تبدیل شده، هرگونه عرضه جدید از سوی بازیگران اصلی این حوزه، با دقت و حساسیت بالایی از سوی رانندگان و سرمایهگذاران رصد میشود. شرکت ایران خودرو دیزل، به عنوان بزرگترین تولیدکننده خودروهای تجاری در خاورمیانه، در جدیدترین اقدام خود برنامه عرضه محدود کشنده فوتون H5 را اعلام کرده است. این عرضه که با کد ۱۱۵۱۶۹۹ شناسایی میشود، دارای ویژگیهای مالی و زمانی خاصی است که آن را از عرضههای پیشین متمایز میکند. نکته کلیدی در این بخشنامه، کاهش چشمگیر میزان پیشپرداخت به ۱۰ درصد است که میتواند شوک مثبتی به نقدینگی راکد در این بخش وارد کند.
تحلیل شرایط فروش و عرضه جدید ایران خودرو دیزل
بر اساس اطلاعیه رسمی منتشر شده، عرضه جدید کامیون کشنده فوتون H5 برای تاریخ بیست و یکم دیماه ۱۴۰۴ برنامهریزی شده است. این تاریخ که در هفتههای پایانی زمستان قرار دارد، از نظر زمانی برای رانندگانی که قصد دارند خودروی خود را پیش از آغاز سال جدید و اوجگیری سفرهای باری شب عید تحویل بگیرند، حائز اهمیت است. طبق دادههای اعلامی، تعداد عرضه در این مرحله بسیار محدود و تنها ۳۰ دستگاه در نظر گرفته شده است. این محدودیت در تعداد، میتواند رقابت سنگینی را میان متقاضیان ایجاد کند، چرا که تقاضای انباشته در بازار برای کشندههای صفر کیلومتر با برند معتبر همچنان بالاست.
قیمت پایه اعلام شده برای این محصول ۷۲ میلیارد و ۳۹۰ میلیون ریال (۷.۲۳۹ میلیارد تومان) است. نکته بسیار مهم و مثبت در این عرضه، شرایط پرداخت آن است. تعیین پیشپرداخت ۱۰ درصدی، یک سنتشکنی آشکار در رویههای معمول فروش خودروهای سنگین محسوب میشود که معمولاً طلب پیشپرداختهای ۵۰ تا ۷۰ درصدی دارند. این امر باعث میشود رانندگانی که نقدینگی اولیه کمتری دارند اما توانایی پرداخت اقساط یا تکمیل وجه نهایی را دارا هستند، شانس حضور در این رقابت را پیدا کنند. تاریخ تحویل خودروها نیز ۱۹ اسفند ۱۴۰۴ تعیین شده است؛ یعنی یک بازه زمانی کمتر از دو ماه که در صنعت خودروهای تجاری ایران، تحویل فوری محسوب میشود و یک امتیاز مثبت بزرگ است.
با این حال، نباید از جنبههای منفی این عرضه غافل شد. تعداد ۳۰ دستگاه برای بازاری به وسعت ایران، عملاً قطرهای در برابر دریاست و نمیتواند تأثیر بنیادینی بر قیمتهای بازار آزاد بگذارد. همچنین، باید در نظر داشت که قیمت پایه اعلام شده، قیمت نهایی نیست و هزینههای قانونی نظیر مالیات بر ارزش افزوده، عوارض شمارهگذاری و بیمه به این مبلغ افزوده خواهد شد که قیمت نهایی مصرفکننده را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.
کشنده فوتون H5مشخصات فنی و قوای محرکه؛ قلب تپنده فوتون H5
کشنده فوتون H5 که سالهاست در خطوط تولید ایران خودرو دیزل مونتاژ میشود، جایگاه خود را به عنوان یک محصول میانه بازار تثبیت کرده است. این خودرو از یک پیشرانه شش سیلندر خطی توربودیزل ساخت شرکت کامینز (Cummins) بهره میبرد. موتورهای سری ISG که در این خودرو استفاده شدهاند، به دلیل سابقه طولانی حضور در ایران و فراوانی نسبی قطعات یدکی، از محبوبیت خوبی برخوردارند. قدرت تولیدی این پیشرانه در مدلهای عرضه شده معمولاً در بازه ۴۶۰ اسب بخار قرار دارد که گشتاوری حدود ۲۳۰۰ نیوتنمتر را در اختیار راننده قرار میدهد.
یکی از نقاط قوت برجسته این کشنده، هماهنگی قابل قبول میان موتور و گیربکس است. فوتون H5 معمولاً به جعبهدنده اتوماتیک ساخت شرکت ZF آلمان مجهز است. گیربکسهای سری Traxon که بر روی نسخههای جدیدتر نصب میشوند، دارای اینتاردر (ترمز گیربکس) پنج مرحلهای هیدرولیکی هستند که ایمنی خودرو را در سراشیبیهای تند تضمین میکند. استفاده از سیستم سوخترسانی Common Rail با فشار بالا، به بهینهسازی مصرف سوخت کمک کرده و استاندارد آلایندگی یورو ۵ (یا EEV در برخی نسخهها) را پاس میکند.
اما در مقام نقد فنی، باید به سیستم تعلیق و شاسی اشاره کرد. اگرچه شاسی فوتون استحکام لازم برای بارهای استاندارد (مجموع وزن ناخالص ۴۴ تن) را دارد، اما گزارشهایی از خشکی نسبی سیستم تعلیق در مقایسه با رقبای اروپایی دست دوم یا حتی برخی رقبای چینی جدیدتر وجود دارد. همچنین، حساسیت بالای سیستم سوخترسانی موتورهای کامینز به گازوئیل کمکیفیت موجود در برخی جایگاههای کشور، همواره یکی از دغدغههای مالکان این خودرو بوده است که میتواند منجر به هزینههای تعمیراتی زودرس در سیستم انژکتور شود.
طراحی کابین و امکانات رفاهی
در بخش طراحی ظاهری و داخلی، فوتون H5 از زبان طراحی نسلهای قبلی مرسدس بنز آکتروس (MP3) الهام گرفته است که حاصل همکاری جوینتونچر دایملر و فوتون در چین است. کابین این خودرو از نوع سقف بلند (High Roof) بوده و فضای خواب دو نفره را ارائه میدهد. داشبورد با طراحی قوسدار، دسترسی راننده به ادوات کنترلی را تسهیل میکند. از جمله امکانات رفاهی این خودرو میتوان به بخاری درجا (که برای اقلیمهای سردسیر ایران حیاتی است)، کولر قدرتمند، کروز کنترل، آینههای برقی مجهز به گرمکن و صندلی بادی راننده با قابلیت تنظیمات متعدد اشاره کرد.
در طراحی کابین فوتون H5، فضای جادار و تخت خوابهای نسبتاً عریض آن است که برای رانندگان ترانزیت که روزهای متمادی را در جاده سپری میکنند، اهمیت ویژهای دارد. عایقبندی کابین نسبت به نسلهای قدیمیتر فوتون (مانند ۴۲۰ یا ۴۴۰) بهبود یافته و صدای نفوذی موتور به داخل اتاق کاهش یافته است.
استفاده از پلاستیکهای خشک در بخشهایی از داشبورد و رودریها، حس کالای لوکس را منتقل نمیکند و در کارکردهای بالا ممکن است دچار سروصدا شود. همچنین، طراحی کلی داشبورد در مقایسه با رقبای جدید چینی که از مانیتورهای بزرگ لمسی و کلاسترهای دیجیتال بهره میبرند، کمی قدیمی و آنالوگ به نظر میرسد. عدم وجود کفی کاملاً تخت (Flat Floor) در برخی مدلها نیز حرکت ایستاده در کابین را برای افراد قدبلند دشوار میسازد.
طراحی کابین و امکانات رفاهی فوتون H5 جایگاه بازار و ارزش خرید در برابر رقبا
بازار کشندههای تکمحور در ایران در سال ۱۴۰۴ بسیار شلوغ و پررقابت شده است. فوتون H5 در این میدان باید با رقبایی سرسخت نظیر فاو J6P-460، دانگفنگ KX (آرتا یا البرز جدید) و سیتراک C7H رقابت کند. مزیت رقابتی اصلی فوتون H5 در این است که توسط ایران خودرو دیزل پشتیبانی میشود. شبکه خدمات پس از فروش گسترده این شرکت در سراسر کشور، ریسک خواب خودرو به دلیل نبود قطعه را نسبت به برندهای نوظهور که توسط شرکتهای کوچک مونتاژ میشوند، کاهش میدهد.
از نظر نقدشوندگی، فوتون H5 همواره یکی از "پول نقدترین" خودروهای بازار بوده است. به دلیل تیراژ تولید بالا در سالهای گذشته، بازار دستدوم این خودرو رونق دارد و افت قیمت آن نسبت به رقبای گمنام کمتر است. قیمت پایه ۷.۲ میلیارد تومانی برای مدل ۱۴۰۴، اگرچه رقم قابل توجهی است، اما با در نظر گرفتن تورم بخش خودرو، همچنان در بازه رقابتی قرار میگیرد.
با این حال، خریداران باید توجه داشته باشند که رقبای جدیدتر با آپشنهای بیشتر (مانند رادار خطخوان، ترمز اضطراری هوشمند و دوربین ۳۶۰ درجه) در حال ورود به بازار هستند. فوتون H5 در زمینه سیستمهای کمکراننده پیشرفته (ADAS) نسبت به برخی از مدلهای فولآپشن چینی که اخیراً رونمایی شدهاند، ضعف دارد. بنابراین، اگر اولویت خریدار تکنولوژیهای روز و گجتهای الکترونیکی باشد، شاید فوتون H5 انتخاب اول نباشد، اما اگر اولویت "کار کردن بی دردسر" و "دسترسی به قطعات" باشد، فوتون H5 همچنان پادشاهی میکند.
جدول مشخصات عرضه کشنده فوتون H5
| عنوان | شرح جزئیات |
| نام محصول | کامیون کشنده فوتون H5 |
| عرضه کننده | ایران خودرو دیزل |
| کد عرضه | ۱۱۵۱۶۹۹ |
| تاریخ عرضه | ۱۴۰۴/۱۰/۲۱ |
| تعداد عرضه | ۳۰ دستگاه |
| قیمت پایه | ۷۲,۳۹۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال |
| شرایط پرداخت | پیش پرداخت ۱۰ درصد |
| زمان تحویل | ۱۴۰۴/۱۲/۱۹ |
منبع جدول: اطلاعیه عرضه محصولات ایران خودرو دیزل - دی ماه ۱۴۰۴
جمعبندی نهایی و چشمانداز سرمایهگذاری
عرضه ۳۰ دستگاه فوتون H5 با شرایط پرداخت ۱۰ درصدی، فرصتی است که در بازار فعلی خودروهای تجاری ایران کمتر تکرار میشود. برای فعالان حوزه حملونقل که نیاز مبرم به نوسازی ناوگان خود دارند و دسترسی به نقدینگی کلان ۷ یا ۸ میلیارد تومانی به صورت یکجا برایشان دشوار است، این شرایط میتواند راهگشا باشد. تاریخ تحویل اسفندماه نیز به خریدار اجازه میدهد تا از تورم احتمالی سال جدید مصون بماند و خودرو را با مدل سال جاری اما در آستانه سال جدید تحویل بگیرد.
از سوی دیگر، خریداران باید آگاه باشند که رقابت برای تنها ۳۰ دستگاه بسیار شدید خواهد بود و احتمالاً قیمت نهایی معامله شده در بورس یا سیستم فروش، بالاتر از قیمت پایه خواهد رفت. همچنین، با توجه به تحولات سریع تکنولوژی در خودروهای تجاری چین، فوتون H5 اگرچه خودرویی اثبات شده و قابل اعتماد است، اما دیگر مدرنترین گزینه بازار نیست. با این حال، ترکیب "برند شناخته شده"، "خدمات پس از فروش گسترده" و "شرایط پرداخت تسهیل شده"، پکیجی را ایجاد کرده که نادیده گرفتن آن برای هر خریدار هوشمندی دشوار است. توصیه میشود متقاضیان پیش از اقدام به ثبت نام، هزینههای جانبی و شرایط دقیق بازپرداخت مابقی وجه را به دقت بررسی نمایند.
