آغاز رسمی اجرای قانون واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج
روز چهارشنبه، ۲۹ بهمن ۱۴۰۴، صنعت و بازار خودروی ایران شاهد یک اتفاق تاریخی و مهم در زمینه قوانین گمرکی بود. بر اساس گزارشهای رسمی منتشر شده، نخستین خودروی وارداتی که از طریق تبصره قانونی مختص به مقیمان خارج از کشور ثبت سفارش شده بود، با موفقیت از گمرکات کشور ترخیص شد. این خودرو که یک دستگاه آئودی Q5 است، توسط شرکت ره نیاز ایستا وارد خاک ایران شده و مهر تاییدی بر آغاز فاز اجرایی طرحی است که از اواخر سال گذشته با هدف تسهیل ورود خودروهای استاندارد برای هموطنان ساکن خارج از کشور در هیئت دولت و مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده بود. اجرای این قانون پس از ماهها کش و قوس اداری و تدوین آییننامههای اجرایی پیچیده، سرانجام به مرحله عملیاتی رسید و نشان داد که مسیر برای ورود سرمایههای فیزیکی ایرانیان خارج از کشور به داخل باز شده است.
از منظر اقتصادی، اجرای این قانون دارای یک نکته مثبت بسیار کلیدی است؛ ورود این خودروها کاملا از طریق ارز با منشا خارجی و متعلق به شخص متقاضی انجام میشود و هیچگونه فشاری بر منابع ارزی بانک مرکزی و سامانه نیما وارد نمیکند. این رویه باعث میشود تا بدون خروج ارز از کشور، ناوگان حمل و نقل با خودروهای روز دنیا نوسازی شود. با این وجود، از زاویه منفی اقتصادی، کارشناسان معتقدند که به دلیل محدودیتهای شدید در دایره شمول افراد واجد شرایط، این طرح نمیتواند تاثیر عمیق و گستردهای بر کاهش قیمتهای کلی در بازار خودروی پرالتهاب داخلی داشته باشد و صرفا به عنوان یک کانال محدود و خاص برای قشری مشخص عمل خواهد کرد. با ترخیص این آئودی Q5، گام نخست برداشته شده و پیشبینی میشود در ماههای آینده شاهد ورود مدلهای متنوعتری از طریق این رویه قانونی باشیم.
هشدار مدیرعامل ره نیاز ایستا درباره خطرات سودجویی در بازار واردات
با اجرایی شدن هر قانون جدید در حوزههای تجاری و وارداتی، همواره نگرانیهایی در خصوص شکلگیری شبکههای واسطهگری غیرمجاز و سودجویی از عدم آگاهی متقاضیان وجود دارد. در همین راستا، شرکت ره نیاز ایستا به عنوان مجموعهای که توانسته است اولین پروژه اجرایی این قانون جدید را با موفقیت به سرانجام برساند، نسبت به خطرات احتمالی در این مسیر شفافسازی کرده است. روزبه نوروزیان، مدیرعامل شرکت ره نیاز ایستا، ضمن تایید خبر ترخیص نخستین خودرو وارداتی ایرانیان مقیم خارج توسط این شرکت، در خصوص فعالیت واسطههای غیررسمی هشدارهای جدی و رسمی ارائه داد. وی تاکید کرد که عدم تسلط بر پیچیدگیهای بخشنامههای گمرکی میتواند خسارات جبرانناپذیری برای هموطنان به همراه داشته باشد.
روزبه نوروزیان در توضیحات خود پیرامون این چالشها و شرایط حساس کنونی بازار اظهار داشت:
بسیاری از شرکتهای سودجو بدون در نظر داشتن قوانین اقدام به واردات خودرو برای مقیمان خارج از کشور میکنند که این اتفاق ممکن است به از دست رفتن سرمایههای فرد متقاضی بیانجامد. لذا لازم است بدانید که بر اساس قوانین، واردات خودروهای مقیمان خارج از کشور دو شرط زمانی بسیار مهم دارد.
این اظهارات نشاندهنده یک نکته منفی کاربردی و حقوقی در بستر فعلی بازار است؛ نبود نظارت کافی بر شرکتهای مدعی واردات باعث شده تا ریسک کلاهبرداری و بلوکه شدن سرمایه متقاضیان در خارج از مرزها یا در محوطههای گمرکی به شدت افزایش یابد. متقاضیان باید توجه داشته باشند که فرآیند واردات خودرو یک پروسه کاملا تخصصی است که نیازمند دانش حقوقی، تسلط بر سامانه جامع تجارت و ارتباطات بینالمللی معتبر است و اعتماد به افراد فاقد مجوز میتواند رویای داشتن یک خودروی وارداتی را به یک پرونده طولانیمدت قضایی تبدیل کند.
بررسی دقیق شروط و محدودیتهای قانونی برای واردات مقیمان
قانون جدید واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور، بر خلاف تصورات اولیه، یک مسیر کاملا باز و بدون قید و شرط نیست. قانونگذار با هدف جلوگیری از سوءاستفادههای تجاری و حفظ ساختار بازار، فیلترهای زمانی، تابعیتی و فنی متعددی را در نظر گرفته است که هر متقاضی پیش از هرگونه اقدام مالی باید آنها را به دقت بررسی کند. طبق مقررات جاری، افراد واجد شرایط باید دارای تابعیت ایرانی معتبر باشند و فرآیند واردات تنها با استفاده از ارز شخصی خارج از کشور که منشا آن به تایید مراجع ذیصلاح رسیده باشد، امکانپذیر است. تعرفههای گمرکی مشخصی نیز برای این دسته از خودروها تدوین شده است که بر اساس حجم موتور و نوع قوای محرکه محاسبه شده و اجرای آنها تا پایان سال ۱۴۰۵ به صورت قطعی تضمین شده است.
زمانبندیهای الزامی اقامت و مالکیت قطعی خودرو
یکی از مهمترین بخشهای این آییننامه اجرایی، ضربالاجلهای زمانی دقیقی است که برای جلوگیری از شکلگیری تقاضای کاذب و خرید و فروشهای صوری وضع شده است. بر اساس مستندات قانونی، متقاضی باید اقامت معتبر کشور خارجی خود را تا پیش از تاریخ ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ دریافت کرده باشد. این شرط نشان میدهد که قانونگذار صرفا قصد تسهیل امور برای افرادی را دارد که پیش از تصویب نهایی طرح، در خارج از کشور ساکن بودهاند. همچنین، شرط دوم و بسیار حیاتی این است که خودروی مورد نظر باید حداکثر تا تاریخ ۱۲ آذر ۱۴۰۴ در کشور مبدا به صورت رسمی به نام شخص متقاضی ثبت و پلاک شده باشد. این الزام قانونی دارای یک نکته مثبت کاربردی است؛ شرط مالکیت قبلی و الزام به همراه داشتن گواهینامه رانندگی معتبر از کشور محل اقامت، دست دلالانی را که قصد داشتند با اجاره پاسپورت ایرانیان مقیم خارج اقدام به واردات انبوه و تجاری کنند، کاملا میبندد و طرح را به هدف اصلی خود نزدیکتر میکند.
ممنوعیتهای فنی و ارزی در رویه جدید گمرکی
در کنار شروط زمانی، محدودیتهای فنی سختگیرانهای نیز بر این بخشنامه حاکم است. بر اساس متن صریح قانون، واردات هرگونه خودروی ساخت ایالات متحده آمریکا، مدلهای دارای فرمان راست (که برای بازارهای خاص طراحی شدهاند) و همچنین خودروهای در کلاس سوپراسپرت اکیدا ممنوع است. این محدودیتها بر اساس قوانین کلان تجاری و استانداردهای ترافیکی پلیس راهور ناجا تدوین شدهاند. از منظر فنی، نکته منفی این بخش از قانون، محرومیت بازار از برخی خودروهای هیبریدی و الکتریکی پیشرفته است که منحصرا در خطوط تولید آمریکایی مونتاژ میشوند. با این حال، استفاده انحصاری از ارز شخصی متقاضی بدون نیاز به تخصیص ارز دولتی، روند ثبت سفارش را از صفهای طولانی بانک مرکزی بینیاز کرده و سرعت ترخیص را برای پروندههای بدون نقص به شکل چشمگیری افزایش داده است.
آئودی Q5نگاهی به آئودی Q5 به عنوان پیشگام این طرح گمرکی
انتخاب آئودی Q5 به عنوان نخستین خودروی ترخیص شده در این رویه جدید، اتفاقی قابل توجه در اخبار خودرویی کشور محسوب میشود. برند آلمانی آئودی همواره در بازار ایران جایگاهی لوکس و در عین حال دستنیافتنی داشته است، زیرا در سالهای گذشته به دلیل نبود نمایندگی رسمی و محدودیتهای واردات، حضور این نشان تجاری در خیابانهای کشور بسیار کمرنگتر از رقبای هموطن خود یعنی بامو و مرسدسبنز بوده است. آئودی Q5 یک کراساوور سایز متوسط و پریمیوم است که در بازارهای جهانی به دلیل کیفیت ساخت بالا، دوام قطعات و طراحی محافظهکارانه اما جذاب، طرفداران بیشماری دارد. ورود این خودرو نشان میدهد که ایرانیان مقیم خارج، تمایل بالایی به وارد کردن خودروهای باکیفیت اروپایی دارند که میتواند استاندارد ایمنی ناوگان موجود را تا حدودی ارتقا دهد.
مشخصات فنی و جایگاه این شاسیبلند آلمانی در بازار ایران
از لحاظ مشخصات مهندسی، آئودی Q5 معمولا با پیشرانههای مجهز به تکنولوژی توربوشارژ و سیستم تزریق مستقیم سوخت (TFSI) به همراه سیستم چهارچرخ محرک اختصاصی آئودی موسوم به کواترو (Quattro) عرضه میشود. این پیکربندی فنی تضمینکننده پایداری عالی در مسیرهای لغزنده و عملکرد دینامیکی بالا در جادههای کوهستانی است. ورود چنین خودرویی حامل یک نکته مثبت فنی برجسته است؛ بهرهگیری از سیستمهای پیشرفته کمکراننده (ADAS) و استانداردهای آلایندگی روز اروپا که به شدت در بازار داخلی احساس نیاز میشود. اما در مقابل، یک چالش و نکته منفی فنی و کاربردی نیز وجود دارد؛ موتورهای مدرن و حساس آئودی به کیفیت سوخت و بنزین با عدد اکتان بالا نیاز مبرم دارند و با توجه به فقدان شبکه خدمات پس از فروش رسمی و تخصصی آئودی در ایران، تامین قطعات یدکی اصلی و انجام سرویسهای دورهای استاندارد برای این خودروها میتواند بسیار پرهزینه و زمانبر باشد.
نقش شرکتهای واسط و چشمانداز بازار خودروهای وارداتی
با ترخیص موفقیتآمیز نخستین خودرو، پیشبینی میشود تقاضا برای استفاده از این ظرفیت قانونی در ماههای آتی روند صعودی به خود بگیرد. در این میان، نقش شرکتهای مدیریت واردات به عنوان کاتالیزور این فرآیند بسیار پررنگ است. گروه خودرویی ره نیاز ایستا با ثبت این رکورد، نشان داد که به عنوان یکی از فعالان پیشرو در حوزه واردات، توانایی ارائه خدمات تخصصی برای پیگیری مراحل پیچیده ثبتنام سامانه، اخذ تاییدیههای ارزی، ثبت سفارش قانونی در وزارت صمت، انجام امور لجستیک بینالمللی و در نهایت ترخیص گمرکی را داراست. عبور از خوانهای متعدد اداری نیازمند تیمی مجرب است که بتواند اسناد هویتی و مالکیتی صادر شده در کشورهای خارجی را با الزامات سختگیرانه گمرک ایران تطبیق دهد.
برای جلوگیری از بروز مشکلات حقوقی و مالی، ارتباط مستقیم با شرکتهای دارای کارنامه عملیاتی مشخص، حیاتی است. این رویه مثبت کاربردی باعث میشود ریسک سرمایهگذاری برای شهروندان به حداقل ممکن برسد. بر اساس اعلام رسمی، متقاضیان واردات خودرو از طریق قانون مقیمان خارج از کشور میتوانند برای کسب اطلاعات دقیقتر، بررسی مدارک اقامتی خود و همچنین دریافت مشاوره تخصصی پیرامون مدلهای مجاز و محاسبه هزینههای تقریبی گمرکی، با شماره تلفن ۰۲۱۹۱۶۹۱۲۰۰ تماس حاصل نمایند. همچنین علاقهمندان و واجدین شرایط قادر خواهند بود با مراجعه به وبسایت رسمی شرکت ره نیاز ایستا، اطلاعات تکمیلی مربوط به بخشنامهها را دریافت کرده و با اطمینان خاطر، فرآیند قانونی واردات خودروی شخصی خود را آغاز کنند.
