جدول جدید گواهی اسقاط خودرو ابلاغ شد؛ شرایط شماره‌گذاری از ۱۲ شهریور تغییر می‌کند

الزامات اجرایی جدید ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو

بر اساس اطلاعیه رسمی ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل، مفاد جدید آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو پس از اتمام بازه زمانی قانونی ۱۵ روزه از زمان ثبت رسمی، از تاریخ ۱۲ شهریورماه به مرحله اجرای قطعی می‌رسد. این ابلاغیه تغییرات بنیادینی را در فرآیندهای اداری، شماره‌گذاری و تخصیص گواهی در سامانه یکپارچه نوسازی ناوگان رقم خواهد زد و تکالیف مشخصی را بر عهده تمامی واحدهای تولیدی و واردکنندگان قرار می‌دهد.

بر پایه مصوبه اخیر هیات وزیران و در راستای پیاده‌سازی تبصره ۲ ماده ۱۰ قانون ساماندهی، تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت در داخل کشور ملزم هستند به ازای تولید هر ۴ دستگاه محصول، نسبت به دریافت و ارائه ۱ گواهی اسقاط معادل از مراکز مجاز اقدام نمایند. به بیانی دیگر، فرآیند شماره‌گذاری انواع وسایل نقلیه منوط به ارائه گواهی اسقاط با ضریب ۰/۲۵ (بیست و پنج صدم) تیراژ تولید ماهانه هر شرکت خواهد بود و مراکز رسمی اسقاط نیز موظف به تامین گواهی‌های مورد نیاز صنعتگران هستند.

این ساختار اجرایی با هدف تسریع در چرخه جایگزینی خودروهای فرسوده، کاهش بار آلایندگی کلان‌شهرها و ایجاد جریان پایدار در نوسازی ناوگان طراحی شده و صدور هرگونه پلاک انتظامی را بدون تسویه گواهی‌های معادل متوقف می‌سازد. از سوی دیگر، حجم بالای تقاضای گواهی توسط کارخانجات بزرگ می‌تواند در کوتاه‌مدت فشاری دوچندان بر ظرفیت جذب و پذیرش مراکز اسقاط تحمیل کند.

جدول ضرایب و سهمیه‌بندی گواهی اسقاط بر اساس نوع کاربری

جدول اصلاح‌شده مصوبه هیات وزیران با تفکیک دقیق کلاس‌های بدنه، تناژ بارگیری و کاربری فنی، تعداد گواهی معادل تخصیص‌یافته به هر رده خودرویی را تعیین کرده است. این دسته‌بندی مشخص می‌کند هر وسیله نقلیه در زمان از رده خارج شدن، معادل چه تعداد گواهی اسقاط پایه برای تولیدکنندگان ارزش‌گذاری می‌شود.

وسایل نقلیه سبک، شخصی و موتورسیکلت

در بخش خودروهای پرتیراژ و وسایل نقلیه سبک، گروه سواری، سواری سفری (استیشن) و سواری کار به عنوان ستون اصلی ناوگان شخصی کشور معادل ۳ گواهی اسقاط تعیین شده‌اند. این عدد پایه محاسباتی برای سنجش ارزش اسقاط خودروهای شخصی به شمار می‌رود.

در بخش موتورسیکلت‌ها، به ازای اسقاط هر دستگاه موتورسیکلت فرسوده، ۲ گواهی معادل در سامانه صادر و محاسبه خواهد شد. با توجه به ضریب ۰/۲۵ تولید، کارخانجات سازنده موتورسیکلت باید به ازای هر چهار دستگاه خروجی خط تولید، معادل یک گواهی پایه ارائه دهند که این مسئله گردش مالی و اداری متفاوتی را برای تولیدکنندگان موتورسیکلت رقم می‌زند.

خودروهای خدمات عمومی، مسافری و باری سبک

در بخش ناوگان خدماتی و مسافری درون‌شهری، برای هر دستگاه تاکسی و آمبولانس فرسوده ۶ گواهی معادل در نظر گرفته شده است. این ضریب به نوسازی سریع‌تر تاکسی‌های فرسوده کلان‌شهرها کمک قابل توجهی می‌کند.

در رده خودروهای ون و مینی‌بوس، ون نوع ام یک (M1) یا کاروان معادل ۷ گواهی و مینی‌بوس به همراه ون نوع ام دو (M2) معادل ۹ گواهی اسقاط محاسبه می‌شوند. همچنین در دسته خودروهای جمعی بزرگ‌تر، اتوبوس درون‌شهری و اتوبوس متوسط (میدل‌باس) به میزان ۲۰ گواهی معادل ارزش‌گذاری شده‌اند و برای اتوبوس بین‌شهری و اتوبوس متوسط (میدل‌باس) نیز رقم مشابه ۲۰ گواهی معادل به تصویب رسیده است.

در گروه خودروهای تجاری سبک و وانت‌بارها، وانت با ظرفیت باربری یک تن و پایین‌تر معادل ۴ گواهی اسقاط ارزش دارد. در نقطه مقابل، وانت‌های با ظرفیت بالای یک تن و وانت‌های پیکاپ معادل ۵ گواهی اسقاط تعیین شده‌اند که تفاوت ظرفیت حمل بار در تعیین ضریب این دو گروه اثر مستقیم داشته است.

کامیونت‌ها، کامیون‌ها و کشنده‌های سنگین

در حوزه ناوگان تجاری و حمل بار سنگین، دسته‌بندی‌ها به تفکیک ظرفیت ناخالص خودرو و توان کشندگی مشخص شده است. کامیونت تا ظرفیت ۴ تن معادل ۵ گواهی اسقاط و کامیونت از ۴ تن و بالاتر معادل ۷ گواهی اسقاط ارزش‌گذاری شده‌اند.

در رده کامیون‌های باری، کامیون سبک با ظرفیت ۶ تا ۱۰ تن معادل ۱۲ گواهی اسقاط، کامیون متوسط با ظرفیت ۱۰ تا ۲۶ تن معادل ۱۸ گواهی اسقاط و کامیون سنگین با ظرفیت ۲۶ تن به بالا معادل ۲۴ گواهی اسقاط در جدول مصوب دارند.

در بخش کشنده‌ها به عنوان سنگین‌ترین رده ناوگان ترانزیتی و باری، چهار سطح وزنی تعریف شده است:

کامیون کشنده تا ۴۱ تن معادل ۲۴ گواهی اسقاط

کامیون کشنده از ۴۱ تا ۷۵ تن معادل ۲۵ گواهی اسقاط

کامیون کشنده از ۷۵ تا ۱۶۰ تن معادل ۲۸ گواهی اسقاط

کامیون کشنده فوق‌سنگین با تناژ بالاتر از ۱۶۰ تن معادل ۳۰ گواهی اسقاط

تخصیص ۳۰ گواهی به کشنده‌های فوق‌سنگین بالاترین ضریب عددی در جدول جدید محسوب می‌شود که انگیزه بالایی را برای نوسازی ناوگان بوژی‌کش و سنگین فرسوده ایجاد می‌کند.

سازوکار جبران کسری گواهی و اختیارات وزارت صمت

برای جلوگیری از هرگونه توقف در خطوط تولید و شماره‌گذاری خودروها، آیین‌نامه اجرایی تدابیر ویژه‌ای را در قالب تبصره پیش‌بینی کرده است. در صورتی که عرضه واقعی گواهی اسقاط در گروه‌های کاربری پایه پاسخگوی تقاضای تولیدکنندگان و واردکنندگان نباشد، وزارت صنعت، معدن و تجارت اختیار مداخله و تنظیم بازار را خواهد داشت.

طبق تبصره مصوب، وزارت صمت مجاز است با تایید سازمان حفاظت محیط زیست و بررسی دقیق تراز عرضه و تقاضا، سازوکار ادغام گروه‌های کاربری یا استفاده از گروه‌های معادل به جای گروه کاربری پایه را فعال کند. این راهکار مانع از ایجاد بن‌بست‌های اجرایی و جهش نامتعارف قیمت گواهی در زمان کمبود فیزیکی خودروهای فرسوده در یک دسته مشخص می‌شود، گرچه از دیدگاه نظارتی نیازمند پایش مداوم است تا هدف اصلی قانون که خروج موثر آلاینده‌هاست تحت‌الشعاع قرار نگیرد.

تعهدات مراکز اسقاط و فرآیند سامانه نوسازی

مراکز اسقاط سراسر کشور موظف شده‌اند تمامی ظرفیت‌های پذیرش و ابطال اسناد را در سامانه ستاد نوسازی بارگذاری کنند تا چرخه صدور گواهی با شفافیت کامل انجام پذیرد. از تاریخ ۱۲ شهریورماه، هیچ درخواست پلاک‌گذاری بدون اعمال ضریب ۰/۲۵ به ازای هر چهار دستگاه وسیله نقلیه تایید نخواهد شد.

این آیین‌نامه با پیوند زدن شماره‌گذاری محصولات نو به اسقاط مستقیم وسایل نقلیه از رده خارج، تلاشی جامع برای رفع معضل چندین ساله ناوگان فرسوده و ایجاد توازن میان عرضه خودرو و کنترل بار ترافیکی و زیست‌محیطی است. هماهنگی میان وزارت صمت، پلیس راهور و سازمان حفاظت محیط زیست نقشی کلیدی در اجرای پیوسته این مصوبه طی ماه‌های آینده ایفا خواهد کرد.

[8/23/2026 2:16 PM] Saah:

منبع جدول: مصوبه هیات وزیران در اجرای تبصره (۲) ماده (۱۰) قانون ساماندهی صنعت خودرو