افزایش قیمت تایر در ایران همواره یکی از دغدغههای اصلی رانندگان و فعالان صنعت حملونقل بوده است. طبق گزارشهای منتشرشده از شرکتهای بزرگ تولیدکننده لاستیک، از ابتدای بهمن ماه ۱۴۰۴، قیمت تایر با جهشی کمسابقه مواجه میشود و به طور متوسط ۶۴ درصد افزایش خواهد داشت. این رشد ناگهانی، نگرانیهای تازهای را نزد فعالان بازار و مصرفکنندگان ایجاد کرده است.
بررسیهای کارشناسان نشان میدهد که مهمترین علت این تغییرات نرخ، یکسانسازی نرخ ارز توسط دولت است. با حذف ارز ترجیحی و اجرای سیاست ارز تکنرخی، هزینه واردات مواد اولیه همچون کائوچو، سیم فولادی و سایر اجزا ترکیبی تایر، به صورت محسوس افزایش یافته است. از سوی دیگر، تحریمهای بینالمللی علیه ایران نیز تأثیر بسزایی در افزایش هزینههای تولید و واردات تجهیزات لازم صنعت تایرسازی داشته است.
تأثیر نرخ ارز بر قیمت تمامشده تایر
بخش زیادی از مواد اولیه تولید تایر، وارداتی است و هر نوسان در بازار ارز، مستقیماً قیمت نهایی محصولات را تحتتأثیر قرار میدهد. با اتخاذ سیاست تکنرخی شدن ارز و افزایش هزینههای گمرکی، تولیدکنندگان مجبور به افزایش قیمت فروش تایر شدهاند تا بتوانند هزینههای بالارفته را جبران کنند. این موضوع به ویژه در بخش تایرهای وارداتی و بعضاً برای تایرهای رادیال سواری و باری بیش از سایر انواع تایر مشهود است؛ به گونهای که بر اساس اطلاعیه رسمی یکی از شرکتهای بزرگ تایرسازی کشور، قیمت تایر رادیال سواری ۳۵ درصد و تایر رادیال باری ۴۵ درصد افزایش خواهد داشت.
شرایط بازار تایر و اثرات کوتاهمدت افزایش قیمت
بازار تایر ایران تحت تاثیر فرایندهای مختلف تولیدی، وارداتی و سیاستهای ارزی همواره با نوسانات قیمت روبرو بوده است. با اعمال افزایش جدید، خریداران عمده، فروشندگان و مصرفکنندگان خرد در جستجوی جایگزینهای اقتصادی و مقرونبهصرفهتر خواهند بود. این روند احتمالاً به افزایش تقاضای تایرهای کمتر شناختهشده، ورود بیشتر محصولات چینی و گرایش به بازارهای موازی منجر شود.
افزایش قیمت نه تنها روی مصرفکنندگان، بلکه بر شرکتهای داخلی نیز تأثیر میگذارد. تولیدکنندگان داخلی برای ماندن در رقابت با انواع تایرهای خارجی، ناچار به ارتقای کیفیت محصول و استفاده از فناوریهای نوین هستند. با این حال، کمبود نقدینگی، محدودیتهای ارزی و افزایش هزینههای حمل و نقل، روند توسعه صنعت تایر را با دشواری روبرو کرده است.
تایرهای بایاس برخلاف تایرهای رادیال مستقیماً تحت تاثیر جهش قیمت قرار نگرفتهاند و نرخ آنها با توجه به «کشش بازار» تعیین میشود. این بدان معناست که اگر تقاضا کاهش یابد، تولیدکنندگان برای حفظ سهم بازار، افزایش قیمت کمتری نسبت به سایر نوع لاستیکها اعمال میکنند. البته، در صورت استمرار تورم و افزایش هزینههای تولید، این بخش نیز ناگزیر از رشد قیمت خواهد بود.
پیشبینی بازار تایر در ماههای آتی
بر اساس دادههای تحلیلی و نظر کارشناسان، در صورت ادامه روند افزایش نرخ ارز و بالا ماندن هزینههای وارداتی، احتمال دارد رشد قیمت تایر به همین روال ادامه پیدا کند و در ماههای آینده شاهد موج دوم افزایش قیمت باشیم. از طرفی، دولت میتواند با اعمال تخفیفهای مالیاتی، تخصیص اعتبارات ویژه یا تسهیل واردات مواد اولیه، تا حدی از شدت این افزایش بکاهد.
برای کنترل تبعات افزایش قیمت تایر، پیشنهادهایی مثل تقویت تولید داخلی، حمایت ویژه از کارخانههای داخلی، توسعه خطوط تولید تایرهای با کیفیت، مدیریت واردات مواد اولیه و تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به ارز ترجیحی مطرح شده است. همچنین، با تشویق مصرفکنندگان به نگهداری صحیح تایر و کاهش مصرف بیمورد، میتوان بخشی از هزینههای تحمیلی را مدیریت کرد.
افزایش شدید قیمت تایر در ابتدای بهمن ۱۴۰۴ حاصل مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاستهای ارزی، تحریمها و نوسانات شدید بازار است. حمایت دولت از صنعت تایرسازی و اعمال سیاستهای تولیدی و وارداتی مناسب، میتواند تأثیر بسزایی در کنترل رشد قیمت و ثبات نسبی بازار داشته باشد.
