بازار خودروهای مونتاژی در ایران طی دو سال گذشته به یکی از مهمترین بخشهای بازار خودرو تبدیل شده است. محدودیت واردات خودرو، افزایش قیمت خودروهای خارجی، و رشد تقاضا برای خودروهای کراساوور و محصولات مجهزتر باعث شده خودروهای مونتاژی چینی و مشترک، سهم بزرگی از معاملات بازار را به خود اختصاص دهند. با این حال، فاصله قیمتی میان نرخ کارخانه و قیمت بازار آزاد همچنان یکی از مهمترین چالشهای این بخش محسوب میشود.
بررسی قیمتها در تاریخ ۲۰ بهمن ماه ۱۴۰۴ نشان میدهد اختلاف قیمت میان کارخانه و بازار آزاد در بسیاری از مدلها همچنان قابل توجه است و در برخی خودروها حتی به چند میلیارد تومان میرسد. در ادامه ابتدا جدول مقایسه قیمتها را مشاهده میکنیم و سپس روند بازار را تحلیل خواهیم کرد.
| نام خودرو | قیمت بازار آزاد (تومان) | قیمت کارخانه (تومان) | اختلاف قیمت بازار و کارخانه (تومان) |
| فیدیلیتی الیت ۷ نفره | 4,000,000,000 | 3,750,000,000 | 250,000,000 |
| چانگان CS55+ | 4,270,000,000 | 2,666,800,000 | 1,603,200,000 |
| هایما 8S پرو | 3,665,000,000 | 3,397,900,000 | 267,100,000 |
| کیامسی J7 | 3,450,000,000 | 2,180,000,000 | 1,270,000,000 |
| هایما S5 پرو | 2,760,000,000 | 1,962,000,000 | 798,000,000 |
| اکستریم TXL | 7,150,000,000 | 4,259,600,000 | 2,890,400,000 |
| لوکانو L8 | 7,200,000,000 | 3,695,000,000 | 3,505,000,000 |
| KMC T9 | 4,880,000,000 | 4,385,000,000 | 495,000,000 |
| تیگو 7 پرومکس | 4,650,000,000 | 2,589,700,000 | 2,060,300,000 |
بررسی جدول نشان میدهد که تقریباً تمامی خودروهای مونتاژی با اختلاف قیمتی قابل توجهی نسبت به نرخ کارخانه در بازار معامله میشوند. این اختلاف در برخی مدلها محدود و در برخی دیگر بسیار زیاد است.
برای مثال، خودروهایی مانند فیدیلیتی الیت یا هایما 8S پرو فاصله قیمتی نسبتاً کمتری با قیمت کارخانه دارند. این موضوع نشان میدهد که عرضه این خودروها نسبتاً متعادلتر بوده یا تقاضا برای آنها به اندازه سایر مدلها داغ نیست.
در مقابل، خودروهایی مانند لوکانو L8، اکستریم TXL و تیگو 7 پرومکس با اختلاف قیمت چند میلیارد تومانی میان کارخانه و بازار آزاد مواجهاند. این فاصله نشاندهنده ترکیب سه عامل مهم است: عرضه محدود، تقاضای بالا و جذابیت برند یا امکانات خودرو.
چرا اختلاف قیمت همچنان بالاست؟
چند عامل مهم باعث شده بازار خودروهای مونتاژی همچنان با اختلاف قیمت بالا میان کارخانه و بازار آزاد روبهرو باشد.
۱. عرضه محدود در مقابل تقاضای بالا
بسیاری از خودروهای مونتاژی از طریق سامانههای فروش محدود عرضه میشوند و همه متقاضیان امکان خرید مستقیم از کارخانه را ندارند. در نتیجه، بخشی از تقاضا وارد بازار آزاد میشود و قیمت را افزایش میدهد.
۲. تبدیل خودرو به کالای سرمایهای
در شرایط اقتصادی فعلی، خودرو دیگر تنها وسیله مصرفی نیست و بسیاری از خریداران با هدف حفظ ارزش پول یا کسب سود وارد بازار میشوند. این موضوع باعث میشود خودروهایی که اختلاف قیمت کارخانه و بازار دارند، به گزینههای سرمایهگذاری کوتاهمدت تبدیل شوند.
۳. افزایش هزینه تولید و واردات قطعات
خودروهای مونتاژی وابستگی زیادی به قطعات وارداتی دارند. افزایش نرخ ارز و هزینه واردات باعث میشود قیمت کارخانه نیز روند افزایشی داشته باشد، اما این افزایش معمولاً با تأخیر در بازار آزاد منعکس میشود و فاصله قیمتها را حفظ میکند.
۴. جذابیت طراحی و امکانات خودروهای جدید
مدلهای تازهوارد مانند لوکانو L8 یا اکستریم TXL به دلیل طراحی مدرن، امکانات رفاهی بالا و ظاهر لوکس، به سرعت در بازار محبوب میشوند. همین محبوبیت باعث افزایش قیمت بازار آزاد نسبت به نرخ کارخانه میشود.
خودروهای دارای بیشترین حباب قیمتی
در میان خودروهای بررسیشده، سه مدل بیشترین فاصله قیمتی را دارند:
لوکانو L8 با اختلاف بیش از ۳.۵ میلیارد تومان
اکستریم TXL با اختلاف نزدیک به ۳ میلیارد تومان
تیگو 7 پرومکس با بیش از ۲ میلیارد تومان اختلاف
این اختلافها نشان میدهد این خودروها عملاً در بازار آزاد به خودروهای نیمهلوکس تبدیل شدهاند و مشتریان آنها عمدتاً خریداران خاص هستند.
خودروهای متعادلتر بازار
در مقابل، خودروهایی مانند فیدیلیتی الیت، هایما 8S پرو و KMC T9 اختلاف قیمت کمتری با کارخانه دارند. این موضوع میتواند نشانه افزایش عرضه یا کاهش هیجان خرید در این مدلها باشد.
در صورتی که روند عرضه این خودروها ادامه پیدا کند، احتمال کاهش حباب قیمتی آنها در ماههای آینده وجود دارد.
آیا قیمتها در آینده کاهش مییابد؟
کارشناسان بازار خودرو معتقدند سه سناریو برای ماههای آینده وجود دارد:
در صورت افزایش واردات خودرو، فشار تقاضا از بازار مونتاژیها کاهش یافته و قیمتها میتواند متعادلتر شود.
در صورت ثبات نرخ ارز، بازار به سمت آرامش نسبی حرکت میکند و رشد شدید قیمتها متوقف میشود.
در صورت کاهش عرضه یا افزایش نرخ ارز، فاصله قیمت کارخانه و بازار دوباره افزایش خواهد یافت.
در حال حاضر بازار در وضعیت انتظار قرار دارد و بسیاری از خریداران خرید خود را به امید کاهش قیمتها به تعویق انداختهاند.
جمعبندی بازار در ۲۰ بهمن ۱۴۰۴
بازار خودروهای مونتاژی در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ همچنان شاهد اختلاف قیمت قابل توجه میان نرخ کارخانه و بازار آزاد است. برخی مدلها با اختلاف چند میلیارد تومانی معامله میشوند و به گزینههای سرمایهای تبدیل شدهاند، در حالی که برخی خودروها به تعادل نسبی رسیدهاند.
ادامه روند واردات خودرو، سیاستهای فروش کارخانهها و وضعیت اقتصادی کشور تعیین خواهد کرد که آیا این اختلاف قیمت در ماههای آینده کاهش مییابد یا همچنان ادامه خواهد داشت.
در شرایط فعلی، کارشناسان توصیه میکنند خریداران واقعی پیش از خرید، علاوه بر قیمت بازار، هزینه نگهداری، خدمات پس از فروش و افت قیمت احتمالی در آینده را نیز در نظر بگیرند تا انتخابی منطقیتر داشته باشند. اگر عرضه خودروها در سال آینده افزایش یابد، احتمال تعدیل قیمتها دور از انتظار نخواهد بود.
