تلاطم در جاده مخصوص؛ وضعیت غولهای دولتی در ماههای پایانی ۱۴۰۴
بررسی وضعیت صنعت خودرو در هفتههای منتهی به پایان سال ۱۴۰۴ نشاندهنده یک فضای دوگانه از تلاش برای حفظ جریان نقدینگی و توقف ناخواسته فعالیتها تحت تأثیر شرایط بحرانی است. ایرانخودرو به عنوان بزرگترین تولیدکننده داخلی، در تاریخ ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ اقدام به برگزاری فروش فوقالعاده اینترنتی برای ۱۲ محصول خود شامل خانواده پژو، تارا، دنا و سمند سورن با موعد تحویل ۹۰ روزه کرد. این در حالی بود که فرآیند ارسال ۱۱ هزار دعوتنامه برای تعهدات اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز از ۲۰ اسفند کلید خورده بود. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که تمامی فعالیتهای فروش، خدمات پس از فروش و تولید این شرکت از ۲۶ اسفند تا ۱۴ فروردین به طور کامل تعطیل بوده است.
شرکت سایپا نیز در بازه زمانی مشابه، استراتژی متفاوتی را در پیش گرفت. این شرکت علاوه بر فروش فوقالعاده وانت سایپا ۱۵۱ GX در تاریخ ۲۴ اسفند، اقدام به برگزاری یک مزایده بحثبرانگیز در روز جمعه ۲۲ اسفند کرد. در این مزایده، ۷۱ دستگاه تویوتا کرولا کراس، ۱۳۵ دستگاه چانگان و ۱۰۷ دستگاه چانگان ایدو برقی که به عنوان خودروهای فاقد گارانتی و آسیبدیده معرفی شده بودند، عرضه شدند. تولید در سایپا که از ۹ اسفند متوقف شده بود، از ۱۷ اسفند تنها به صورت تکشیفت از سر گرفته شد، که نشاندهنده چالشهای جدی در تأمین قطعات و امنیت خطوط تولید است.
در اواسط فروردین ماه نیز زمزمه هایی از توقف فعالیت های این دو شرکت تا پایان ماه آغازین 1405 شنیده میشود.
چالشهای لجستیک و تولید در پارسخودرو
پارسخودرو نیز به عنوان یکی از زیرمجموعههای گروه سایپا، شرایط مشابهی را تجربه کرد. این شرکت پس از توقف تولید در ۹ اسفند، فعالیت خود را از ۱۷ اسفند به صورت محدود و تکشیفت آغاز کرد. تمرکز اصلی این مجموعه در روزهای پایانی سال، بر انتشار اخبار امیدوارکننده در خصوص تداوم خدمات مشتریان و تحویل خودروهای موجود بود تا از فشار روانی بازار کاسته شود.
بخش خصوصی در میانه آتش؛ تخریب زیرساختها و شوکهای قیمتی
با ورود به سال ۱۴۰۵، گزارشهای واصله از جاده مخصوص و مناطق صنعتی نشاندهنده عمق آسیبهای وارده به بخش خصوصی صنعت خودرو است. شرکت شتابرانخودرو یکی از سنگینترین خسارات را متحمل شد؛ به طوری که نمایندگی مرکزی این شرکت در خیابان سیام جاده مخصوص به طور کامل تخریب گردید. با این وجود، مدیریت این مجموعه تلاش کرد با تداوم فعالیت واحدهای اداری تا ساعت ۱۷ و آغاز مجدد تولید از ۱۵ فروردین ۱۴۰۵، بقای خود را در بازار تضمین کند.
گروه بهمن نیز از گزند حوادث در امان نماند. طبق دادههای موجود، دفتر مرکزی و واحد پذیرش خدمات پس از فروش این شرکت دچار آسیب شد و فعالیتهای اداری آن به ساعت ۱۳ محدود گشت. فاجعهبارتر اینکه گزارشهایی مبنی بر آسیب به واحد تولیدی بهمن دیزل منتشر شده است که منجر به فعالیت تولیدی محدود با تنها ۵۰ درصد نیروی انسانی و به صورت شیفتی گردید. در همین شرایط بحرانی، بهمنموتور قیمت قطعی فیدلیتی پرستیژ تیپ ۲ را ۳،۸۶۲،۰۰۰،۰۰۰ تومان اعلام کرد.
تحلیل بازار وارداتیها؛ از تویوتاهای میلیاردی تا برندهای جدید
علیرغم شرایط جنگی، فرآیند ورود و عرضه خودروهای وارداتی به طور کامل متوقف نشده است، اما هزینههای آن به شدت افزایش یافته است. شرکت رهنیاز ایستا در اسفند ۱۴۰۴، قیمت قطعی تویوتا راو۴ را ۶،۱۷۸،۰۰۰،۰۰۰ تومان و تویوتا کرولا ۱.۸ هیبرید را ۴،۳۹۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان تعیین کرد. در فروردین ۱۴۰۵ نیز شرکت تلاشخودرو ایرانیان عرضه تویوتا کرولا کراس هیبرید را با قیمت ۴،۵۳۲،۰۰۰،۰۰۰ تومان و موعد تحویل ۶۰ روزه آغاز نمود.
در حوزه محصولات جدید، خودروسازی ایلیا فعالیتهای قابل توجهی را به نمایش گذاشت. این شرکت در اسفند ۱۴۰۴ خبر از آغاز تولید آزمایشی خودروی BAW 212 داد و در نوروز ۱۴۰۵، تور نمایشگاهی (CarShow) این محصول را در شهرهای بابل، بابلسر و آمل برگزار کرد. این رویکرد نشاندهنده تلاش برای حفظ پویایی بازار حتی در مناطق تحت تأثیر بحران است.
تنوع در ارائه خدمات پس از فروش اضطراری
شرکتهای مختلف برای حفظ رضایت مشتریان در ایام نوروز ۱۴۰۵، کمپینهای امدادی گستردهای را طراحی کردند. کرمانموتور با بیش از ۱۴۵ پایگاه امداد جادهای، تمامی برندهای تحت پوشش خود شامل KMC، JAC، BAC، LIFAN و GEELY را پشتیبانی کرد. مدیرانخودرو نیز با وجود محدودیتهای اداری، بیش از ۱۹۰ خودروی امدادی را در ۳۱ شهر کشور مستقر کرد تا از طریق ۲۰۰ نمایندگی خود، خدمات مستمر ارائه دهد.
پرشیاخودرو؛ تمرکز بر لجستیک و امداد تخصصی در بحران
شرکت پرشیاخودرو (گروه پرشیا موبیلیتی) در بازه زمانی منتهی به فروردین ۱۴۰۵، عملکردی متفاوت در حوزه عملیاتی و خدماتی ثبت کرد. این شرکت موفق شد در یک بازه زمانی ۲۰ روزه، رکورد تحویل بیش از ۴۰۰ دستگاه خودروی وارداتی از برندهای BMW، نیسان ترا و اوپل را به ثبت برساند. این اقدام که با هدف کاهش زمان انتظار مشتریان و پاسخ به تقاضای انباشته بازار انجام شد، شامل اولویتدهی به تحویل خودروهای ویژه جانبازان نیز بود. علاوه بر این، پرشیاخودرو طرح امداد نوروزی خود را از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ به صورت شبانهروزی اجرا کرد.
در این طرح امدادی، پایگاههای استراتژیکی در مناطقی مانند نمکآبرود و دفتر مرکزی تهران مستقر شدند که مجهز به خودروهای امدادی نیسان ترا و BMW X1 بودند. یکی از ویژگیهای متمایز این برنامه، ارائه خدمات شارژ سیار برای خودروهای برقی بامو و مینی بود که با توجه به شرایط خاص تأمین انرژی در زمان بحران، اهمیتی دوچندان یافت. مشتریان این مجموعه از طریق شماره اختصاصی ۱۷۳۵ امکان دسترسی به شبکه امدادی سراسری را در تمامی روزهای تعطیل داشتند.
"تداوم خدمات رسانی و تامین قطعات از ۱۶ اسفند در تمامی شعب سراسر کشور به صورت مستمر انجام میشود."
این نقل قول که از سوی مدیریت آرینا درایو (آرین موتور) منتشر شد، بازتابدهنده وضعیت کلی حاکم بر بخش خدمات فنی در ابتدای سال ۱۴۰۵ است؛ جایی که شرکتها تلاش کردند علیرغم تعطیلی خطوط تولید، ارتباط فنی خود را با مالکان خودرو حفظ کنند.
آیندهپژوهی بازار خودرو در سایه تعطیلات طولانیمدت
نگاهی به وضعیت تولید در فروردین ۱۴۰۵ نشاندهنده یک وقفه عمیق در عرضه است. اکثر خودروسازان بزرگ از جمله ایرانخودرو، سایپا، پارسخودرو و کرمانموتور، فعالیتهای تولیدی خود را تا اواخر فروردین ماه به طور کامل تعطیل اعلام کردند. این توقف تولید، در کنار تخریب فیزیکی برخی نمایندگیها و واحدهای تولیدی خصوصی مانند شتابرانخودرو و بهمن دیزل، قطعاً منجر به ایجاد موج جدیدی از افزایش قیمتها و طولانی شدن صفهای تحویل در ماههای آتی خواهد شد.
در مجموع، بازار خودروی ایران در روزهای پایانی سالهای ۱۴۰۴ و آغازین ۱۴۰۵ دورانی را سپری میکند که در آن متغیرهای غیرقاطع مانند امنیت زیرساختها و لجستیک جنگی، بسیار تعیینکنندهتر از تحلیلهای معمول اقتصادی هستند. در حالی که برخی شرکتها مانند پرشیاخودرو بر رکوردهای تحویل تمرکز کردهاند، بخش بزرگی از بدنه صنعتی کشور در حال ترمیم آسیبهای فیزیکی و بازسازی زنجیره تأمین قطعات خود است.
آیا با از سرگیری تولیدات از اواخر فروردین، بازار میتواند به تعادل نسبی بازگردد یا هزینههای گزاف لجستیک در دوران جنگ، قیمتهای جدیدی را به مصرفکننده تحمیل خواهد کرد؟
