جزئیات جهش قیمتی مزدا EZ-60 توسط آفتاب خودرو در آبان ۱۴۰۵
شرکت آفتاب خودرو در جدیدترین اطلاعیه رسمی خود، قیمت مزدا EZ-60 هیبرید را برای متقاضیان در آبان‌ماه ۱۴۰۵ به میزان قابل توجهی افزایش داده است. بر اساس داده‌های منتشر شده، قیمت این خودرو در تیرماه سال جاری رقمی معادل ۸ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان تعیین شده بود. این عدد در زمان خود نیز برای یک سدان مونتاژ چین در بازار جهانی رقم بالایی محسوب می‌شد، اما همچنان در رده رقابتی خودروهای لوکس وارداتی در بازار بسته ایران قابل ارزیابی بود. با این حال، با گذشت تنها چهار ماه، بخشنامه جدید آبان‌ماه نشان می‌دهد که بهای پرداختی برای مصرف‌کننده نهایی به ۱۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان رسیده است.
جهش قیمتی ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومانی در این بازه زمانی کوتاه، نشان‌دهنده یک رشد ۴۰ درصدی در قیمت رسمی شرکتی است. این افزایش رقم به هیچ عنوان با نوسانات محدود نرخ ارز در این چهار ماه همخوانی ندارد و نشان‌دهنده تغییرات بنیادین در هزینه‌های گمرکی، تعرفه‌های جدید، یا افزایش مستقیم حاشیه سود شرکت واردکننده است. این رویه قیمت‌گذاری باعث می‌شود خریدارانی که در ماه‌های گذشته برای تهیه این خودرو برنامه‌ریزی مالی کرده بودند، اکنون با یک شوک تورمی بی‌سابقه مواجه شوند. اضافه شدن ۳.۵ میلیارد تومان به قیمت یک خودرو در کمتر از یک نیم‌سال، رقمی است که به تنهایی معادل قیمت یک خودروی مونتاژی میان‌رده صفر کیلومتر در بازار فعلی ایران است و تحمیل آن به خریدار، توجیه اقتصادی خرید را به شدت کاهش می‌دهد.
مقایسه ارزش واقعی مزدا EZ-60 در بازار ایران و چین
برای درک بهتر اتفاقی که در سیستم قیمت‌گذاری این خودرو رخ داده است، باید نگاهی دقیق و مستند به ارزش واقعی این محصول در بازار مبدا داشته باشیم. مزدا EZ-60 که حاصل سرمایه‌گذاری مشترک و همکاری فنی استراتژیک میان چانگان و مزدا است، در بازار چین با هدف رقابت در سگمنت خودروهای اقتصادی و میان‌رده با تکنولوژی انرژی‌های نو (NEV) تولید و عرضه شده است.
ارزش‌گذاری در مبدا بر اساس داده‌های بین‌المللی
بر اساس گزارش‌های رسمی و داده‌های تایید شده توسط پایگاه معتبر CNEVPost، قیمت این خودرو در بازار چین بسته به سطح تجهیزات، ظرفیت باتری و تریم انتخابی، در بازه‌ای بین ۱۱۹ هزار و ۹۰۰ تا ۱۷۲ هزار و ۹۰۰ یوان قرار دارد. با تبدیل این ارقام به واحد پولی بین‌المللی، ارزش واقعی مزدا EZ-60 معادل ۱۶ هزار و ۹۰۰ تا ۲۴ هزار و ۳۰۰ دلار برآورد می‌شود. این قیمت‌گذاری در بازار چین کاملا رقابتی است و این سدان را در دسترس قشر وسیعی از خریداران طبقه متوسط قرار می‌دهد. خودرویی که در بازارهای بین‌المللی با چنین برچسب قیمتی به فروش می‌رسد، ذاتاً یک محصول کاربردی برای کاهش هزینه‌های مصرف سوخت روزمره است و در دسته خودروهای لوکس طبقه‌بندی نمی‌شود.
محاسبه قیمت با نرخ ارز و بررسی شکاف قیمتی ۲.۷ برابری
حال اگر همین ارقام جهانی را با معیارهای اقتصادی داخل کشور و نرخ ارز محاسباتی تطبیق دهیم، ابعاد قیمت‌گذاری غیرمتعارف نمایان‌تر می‌شود. با در نظر گرفتن نرخ ارز ۲۷۰ هزار تومانی برای هر دلار در محاسبات وارداتی، ارزش واقعی این خودرو رقمی بین ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تا ۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان خواهد بود. به عبارت دقیق‌تر، در بالاترین و فول‌آپشن‌ترین نسخه ممکن، قیمت پایه این خودرو در بازارهای آزاد از ۶.۵ میلیارد تومان فراتر نمی‌رود.
اما خریدار ایرانی در آبان ۱۴۰۵ ملزم به پرداخت ۱۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان است. یک محاسبه ساده ریاضی به وضوح نشان می‌دهد که مشتری در ایران، در حال پرداخت رقمی معادل ۲ تا ۲.۷ برابر ارزش واقعی این خودرو در بازار چین است. این اضافه پرداخت نجومی که خروجی آن به میلیاردها تومان می‌رسد، نتیجه ارتقای کیفیت قطعات یا ارائه خدمات پس از فروش استثنایی نیست؛ بلکه این شکاف عمیق قیمتی مستقیما نتیجه تعرفه‌های سنگین واردات، هزینه‌های انباشته گمرکی و از همه مهم‌تر، حاشیه سود سرشار واسطه‌ها و سیستم عرضه است.
جدول تغییرات قیمت و مشخصات عرضه مزدا EZ-60
| مدل خودرو | قیمت در تیر ۱۴۰۵ | قیمت جدید (آبان ۱۴۰۵) | میزان افزایش قیمت | ارزش معادل در بازار مبدا |
|---|
| مزدا EZ-60 هیبرید | ۸.۸۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان | ۱۲.۳۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان | ۳.۵ میلیارد تومان (۴۰٪ رشد) | ۱۶,۹۰۰ تا ۲۴,۳۰۰ دلار |
| معادل‌سازی با ارز ۲۷۰ هزار تومانی | - | - | - | ۴.۵ تا ۶.۵ میلیارد تومان |
منبع جدول: اطلاعیه رسمی آفتاب خودرو / داده‌های قیمتی CNEVPost
ریشه‌یابی اختلاف قیمت خودروهای وارداتی و تاثیر آن بر بازار
ساختار قیمت‌گذاری خودروهای وارداتی در ایران، به ویژه در سگمنت خودروهای نوین و هیبریدی، از فرمولی تبعیت می‌کند که در نهایت فشار اصلی آن بر دوش مصرف‌کننده نهایی وارد می‌شود. در سطح جهانی، خودروهای هیبریدی نظیر مزدا EZ-60 مشمول انواع معافیت‌های مالیاتی و یارانه‌های دولتی می‌شوند تا مصرف‌کنندگان به خرید خودروهای پاک و کم‌مصرف ترغیب شوند. با این وجود، در بازار ایران این فناوری عملا به ابزاری برای افزایش قیمت پایه و توجیه قیمت‌گذاری‌های نجومی تبدیل شده است.
هنگامی که خودرویی با سقف قیمتی ۲۴ هزار دلار در بازار بین‌المللی، در ایران با برچسب ۱۲.۳ میلیارد تومانی به فروش می‌رسد، کارکرد اصلی خود را به عنوان یک خودروی اقتصادی و کم‌مصرف از دست می‌دهد و صرفا به یک کالای سرمایه‌ای برای قشر بسیار محدودی از جامعه تبدیل می‌شود. مصرف‌کننده‌ای که توانایی پرداخت بیش از ۱۲ میلیارد تومان برای یک سدان را دارد، دغدغه چندانی برای صرفه‌جویی در هزینه‌های بنزین نخواهد داشت؛ در حالی که قشر متوسط که نیازمند واقعی خودروی کم‌مصرف برای مدیریت هزینه‌های جاری است، به دلیل این سیاست‌های قیمت‌گذاری، توانایی نزدیک شدن به چنین محصولاتی را از دست می‌دهد. این رویه نقض غرض آشکار در سیاست واردات خودروهای انرژی نو محسوب می‌شود.
