سایپا آریا اسپرت توسط خودروبانک رونمایی شد؛ از نسخه شهری تا هیولای رالی + عکس

گزارش اختصاصی از پروژه تیونینگ دیجیتال سایپا آریا کراس‌کانتری

پروژه جامع و حرفه‌ای ارتقا و شخصی‌سازی سایپا آریا کراس‌کانتری به صورت مفهومی و بصری توسط تیونرهای دیجیتال خودروبانک اجرا شده است. در این طرح، سایپا آریا با دقت فوتورئالیک و بر پایه اصول مهندسی خودرو، در چندین استایل مختلف از نسخه ملایم شهری تا خودروی مسابقه‌ای پیست و رالی بازطراحی شده است. این پروژه ابعاد مختلف قابلیت‌های بصری و فنی این هاچ‌بک کراس ایرانی را در قالب رندرهای دقیق به نمایش می‌گذارد و پتانسیل پلتفرم شاهین و آریا را برای پذیرش قطعات افترمارکت بررسی می‌کند. در حالی که طراحی استاندارد کارخانه‌ای آریا با هدف کاربری روزمره و خانوادگی شکل گرفته و فاقد هیجان بصری برای علاقه‌مندان به خودروهای اسپرت است، اجرای این تغییرات دیجیتال نشان می‌دهد که بدنه این خودرو ظرفیت بالایی برای پذیرش کیت‌های بدنه تهاجمی و تغییرات ساختار شاسی دارد.

در این پروژه، تمامی بخش‌های بیرونی، محفظه پیشرانه و کابین خودرو به صورت مرحله‌به‌مرحله دستخوش تغییر شده‌اند. هدف اصلی از اجرای این طرح، نمایش واقع‌گرایانه تغییراتی است که می‌توان با استفاده از قطعات استاندارد تیونینگ روی بدنه و قوای محرکه سایپا آریا پیاده‌سازی کرد. در ادامه، جزئیات دقیق تمامی بخش‌های این پروژه به همراه مشخصات فنی پایه و امکانات استاندارد کارخانه‌ای این خودرو به صورت کامل تشریح شده است.

سایپا آریا اسپرت

بررسی پکیج‌های بدنه و تغییرات آیرودینامیکی سایپا آریا

تیونرهای دیجیتال خودروبانک برای پوشش سلایق مختلف و کاربری‌های متفاوت از خیابان تا پیست‌های سرعت و مسیرهای خاکی، چهار پکیج بدنه مجزا را برای سایپا آریا طراحی کرده‌اند. هر یک از این سبک‌ها دارای قطعات آیرودینامیکی مشخصی هستند که علاوه بر تغییر ظاهر، بر هدایت جریان هوا و پایداری خودرو در سرعت‌های بالا تمرکز دارند. هرچند اجرای چنین کیت‌های بدنه‌ای در دنیای واقعی نیازمند قالب‌سازی دقیق و هزینه‌های گزاف است و در نسخه‌های پیست موجب کاهش شدید زاویه حمله خودرو در معابر شهری می‌شود، اما از نظر مهندسی آیرودینامیک، نیروی رو به پایین (Downforce) قابل توجهی را برای این کراس‌اوور شهری به همراه دارد.

سبک ارتقای ملایم شهری (OEM+)

در نسخه شهری ملایم یا همان سبک OEM+، تمرکز بر حفظ خطوط اصلی طراحی کارخانه و افزودن جزئیات ظریف بوده است. در این پکیج، یک لیپ سپر جلوی ظریف در زیر سپر استاندارد نصب شده و رکاب‌های جانبی به رنگ مشکی مات درآمده‌اند. همچنین در بخش انتهایی سقف، یک اسپویلر سقفی کوچک هم‌رنگ بدنه به رنگ سفید قرار گرفته است که امتداد سقف را بدون برهم زدن تناسبات استاندارد کارخانه‌ای تکمیل می‌کند. این سطح از تغییرات بدون ایجاد محدودیت در تردد روزمره شهری، ظاهر خودرو را از حالت عادی خارج می‌سازد.

سبک اسپرت خیابانی ژاپنی

سبک اسپرت خیابانی ژاپنی (JDM و Street-Sport)

در نسخه اسپرت خیابانی که با الهام از سبک JDM طراحی شده است، سپرهای فابریک کارخانه به صورت کامل بازطراحی و با نمونه‌های تهاجمی جایگزین شده‌اند. سپر جلوی جدید دارای ورودی‌های هوای بزرگ برای خنک‌کاری بهتر پیشرانه و سیستم ترمز است و در زیر آن یک اسپلیتر عمیق نصب شده است. از دیگر تغییرات کلیدی این بخش، اضافه شدن فندرهای برجسته یا گلگیرهای پهن (Widebody) است که عرض کلی خودرو را افزایش داده و فضای لازم برای نصب چرخ‌های پهن‌تر را فراهم می‌کند. در بخش عقب نیز یک دیفیوزر اسپرت جایگزین قطعه پلاستیکی ساده کارخانه شده و چراغ‌های جلوی فابریک با نمونه‌های مدرن، تیز و سفارشی مجهز به تکنولوژی LED تعویض شده‌اند.

سبک مسابقه‌ای فیبر کربن

سبک مسابقه‌ای فیبر کربن (Full Race)

پکیج مسابقه‌ای فیبر کربن برای کاربری در پیست‌های آسفالت طراحی شده و در آن کاهش وزن و حداکثر کارایی آیرودینامیکی در اولویت قرار گرفته است. در این نسخه، قطعات بدنه شامل سپر جلو، فندرهای پهن‌شده، رکاب‌های جانبی و دیفیوزر عقب به صورت گسترده از جنس فیبر کربن واقعی با پرداخت مات و نیمه‌براق ساخته شده‌اند. روی درب کاپوت نیز دریچه‌های خروج هوای گرم تعبیه شده و پین‌های قفل مسابقه‌ای روی آن دیده می‌شود. مهم‌ترین قطعه در بخش عقب این نسخه، نصب یک بال عقب (Wing) بزرگ و قابل تنظیم مسابقه‌ای روی پایه آلومینیومی است که مستقیماً بر روی درب صندوق و سقف مهار شده تا پایداری محور عقب در پیچ‌های تند پیست تضمین شود. همچنین قلاب بکسل مسابقه‌ای قرمز رنگ روی سپر جلو و عقب نصب گردیده و رول‌کیج ایمنی درون کابین از پشت شیشه‌ها قابل مشاهده است.

سبک رالی قهرمانی جهان (WRC)

چهارمین پکیج طراحی شده، نسخه رالی قهرمانی جهان (WRC) است که سایپا آریا را به یک خودروی مخصوص مسابقات رالی تبدیل کرده است. در این مدل، سپرهای مستحکم مخصوص رالی به همراه سینی محافظ زیر موتور نصب شده و یک ورودی هوای سقفی (Roof Scoop) برای تهویه فشار مثبت کابین روی سقف قرار گرفته است. برای جلوگیری از پرتاب سنگ و گل‌ولای، گل‌پخش‌کن‌های (Mud Flaps) قرمز رنگ در پشت هر چهار چرخ نصب شده‌اند. در بخش جلو، پروژکتورهای کمکی LED به صورت نوار نوری روی جلوپنجره یا بالای آن تعبیه شده‌اند تا دید راننده در مراحل شبانه رالی تامین شود. بدنه این نسخه با طرح گرافیکی (Livery) مسابقه‌ای با ترکیب رنگ‌های سفید، قرمز، مشکی و خاکستری پوشش داده شده و شماره مسابقه‌ای 27 روی درهای جلو و کاپوت خودرو درج شده است.

سایپا آریا سبک رالی قهرمانی جهان (WRC)

تغییرات سیستم تعلیق، رینگ‌ها و تایرها در نسخه‌های پیست و رالی

متناسب با نوع کاربری هر یک از پکیج‌های ظاهری، مهندسی سیستم تعلیق، ابعاد رینگ‌ها و نوع تایرها نیز به صورت کامل تغییر کرده است. در نسخه‌های استاندارد کارخانه‌ای، سایپا آریا به دلیل ماهیت کراس‌اوور خود دارای مرکز ثقل بالاتری نسبت به هاچ‌بک‌های معمولی است که این موضوع در رانندگی‌های پرفورمنس منجر به بادی‌رول (تکان‌های عرضی بدنه) می‌شود؛ اما در این پروژه با تغییر هندسه فنربندی، این محدودیت برطرف شده است.

در نسخه استنس خیابانی و پیست (Full Race)، ارتفاع کلی خودرو به میزان قابل توجهی کاهش یافته (Lowered Stance) و زاویه کمبر چرخ‌ها برای چسبندگی بیشتر در پیچ‌ها تنظیم شده است. در این مدل از رینگ‌های اسپرت چندپره سبک‌وزن به رنگ‌های مشکی و گان‌متال استفاده شده که با تایرهای پرفورمنس آسفالت با فاق کوتاه همراه شده‌اند. در پشت این رینگ‌ها، کالیپرهای ترمز بزرگ به رنگ نارنجی و دیسک‌های ترمز خنک‌شونده دیده می‌شوند. در مقابل، برای نسخه رالی (WRC) ارتفاع سیستم تعلیق برای عبور از مسیرهای ناهموار، پرش‌ها و سطوح خاکی افزایش یافته است. در این نسخه از رینگ‌های مسابقه‌ای سبک‌وزن چندپره به رنگ سفید (سبک OZ Racing) استفاده شده که درون تایرهای مخصوص شن و خاک با دیواره بلند و آج‌های عمیق قرار گرفته‌اند. استفاده از تایرهای فاق‌کوتاه در نسخه پیست اگرچه فرمان‌پذیری را به شدت ارتقا می‌دهد، اما کوبش‌های سطح مسیر را مستقیماً به اتاق منتقل می‌کند.

مهندسی مجدد محفظه پیشرانه و نصب سیستم توربوشارژر

یکی از بخش‌های اصلی پروژه تیونینگ خودروبانک، تغییرات بنیادین در محفظه موتور (Engine Bay) سایپا آریا است. با توجه به اینکه پیشرانه فابریک این خودرو یک موتور تنفس طبیعی با قدرت متوسط است که پاسخگوی نیازهای یک خودروی مسابقه‌ای نیست، تیونرهای دیجیتال قوای محرکه را به صورت کامل ارتقا داده‌اند. در این بازطراحی، سیستم مکش هوای کارخانه حذف شده و یک سیستم مکش هوای اسپرت (Cold Air Intake) مجهز به لوله‌های فیبر کربن و استیل به همراه فیلتر هوای مخروطی بزرگ در سمت راست محفظه موتور نصب شده است.

علاوه بر سیستم مکش، یک مجموعه توربوشارژر به همراه لوله‌کشی‌های استیل ضدزنگ، اینترکولر و اتصالات سیلیکونی فشار قوی به رنگ آبی به پیشرانه اضافه شده است تا توان خروجی موتور به سطح خودروهای مسابقه‌ای برسد. بر روی پیشرانه، یک کاور موتور سفارشی با ترکیب فیبر کربن و رنگ قرمز قرار گرفته که لوگوی سایپا و نوشته 2.0L روی آن نقش بسته است. همچنین برای پایداری حرارتی و عملکردی، شلنگ‌های بافته‌شده استیل (Braided lines) با اتصالات آنودایز شده قرمز و آبی و مخزن Oil Catch Can نصب شده‌اند. برای افزایش صلبیت شاسی و جلوگیری از پیچش اتاق در فشارهای جانبی، یک استرات‌بار (Strut bar) آلومینیومی ضخیم در بالای محفظه موتور، دو سر کمک‌فنرهای جلو را به یکدیگر متصل کرده و باتری خودرو نیز با بست‌های فلزی مستحکم قرمز رنگ مهار شده است. هرچند افزودن سیستم پرخوران به پیشرانه تنفس طبیعی پیچیدگی‌های فنی و استهلاک قطعات داخلی موتور را به شدت افزایش می‌دهد، اما تنها راهکار عملی برای دستیابی به قدرت بالا در این حجم از موتور به شمار می‌رود.

فضای داخلی (Interior)، کابین سایپا آریا اسپورت

بازطراحی کابین؛ تبدیل فضای داخلی به کاکپیت مسابقه‌ای

در بخش فضای داخلی (Interior)، کابین سایپا آریا با حفظ ساختار و قالب کلی داشبورد کارخانه، به یک کاکپیت مسابقه‌ای تبدیل شده است. در حالی که کابین استاندارد آریا از پلاستیک‌های خشک و متریال اقتصادی بهره می‌برد، در نسخه تیونینگ شده تمامی سطوح با متریال سطح بالا پوشش داده شده‌اند تا حس حضور در یک خودروی سوپراسپرت به راننده منتقل شود.

صندلی‌های باکت و تجهیزات ایمنی

صندلی‌های معمولی ردیف جلو به صورت کامل حذف شده و جای خود را به صندلی‌های باکت (Bucket Seats) اسپرت با لبه‌ها و تکیه‌گاه‌های جانبی بسیار برجسته داده‌اند تا بدن راننده و سرنشین در شتاب‌های جانبی بالا کاملاً ثابت بماند. روکش این صندلی‌ها از ترکیب چرم مشکی و پارچه جیر مصنوعی (آلکانترا) با دوخت‌های متضاد قرمز رنگ تشکیل شده است. همچنین در یکی از رندرهای کابین، کمربندهای ایمنی استاندارد سه‌نقطه‌ای با کمربندهای ایمنی مسابقه‌ای چهارنقطه‌ای پهن به رنگ قرمز جایگزین شده‌اند که ایمنی سرنشینان را در شرایط رانندگی پیست تضمین می‌کند.

غربیلک فرمان، تریم فیبر کربن و کنسول میانی

غربیلک فرمان خودرو با حفظ بخش میانی و کلیدهای کنترلی، به یک فرمان اسپرت با رینگ ضخیم و فرم دی‌کات (D-Cut یا کف تخت) تغییر یافته است. بخش بالایی و پایینی فرمان از جنس فیبر کربن بوده، بخش‌های کناری با آلکانترا و دوخت قرمز پوشانده شده و یک نوار نشانگر قرمز رنگ در موقعیت ساعت 12 فرمان برای تشخیص زاویه چرخ‌ها در رانندگی سریع تعبیه شده است. قطعات پلاستیکی داشبورد، قاب دور کنسول میانی و پنل درها با قطعات فیبر کربن واقعی و روکش آلکانترا به همراه نوارهای دکوراتیو قرمز رنگ جایگزین شده‌اند. دسته‌دنده اتوماتیک خودرو به نمونه کوتاه اسپرت (Short Shifter) با روکش آلکانترا و دوخت قرمز تغییر کرده و در زیر پای راننده، پدال‌های آلومینیومی سوراخ‌دار ضدلغزش و کف‌پوش‌های موکتی مشکی با حاشیه قرمز نصب شده‌اند. نمایشگر یکپارچه دوگانه روی داشبورد نیز با گرافیک اسپرت و نشانگرهای دیجیتال دور موتور و سرعت به رنگ قرمز و سفید طراحی شده است.

نسخه استاندارد کارخانه‌ای سایپا آریا

بررسی مشخصات فنی و قوای محرکه سایپا آریا استاندارد

در کنار بررسی نسخه تیونینگ شده، نگاهی به مشخصات فنی نسخه استاندارد کارخانه‌ای سایپا آریا، پایه و اساس این خودرو را مشخص می‌کند. در ابتدای تعریف پروژه آریا، برنامه‌ریزی شرکت سایپا بر این بود که قوای فنی این خودرو مشابه با نمونه‌های اولیه سدان شاهین، با پیشرانه برلیانس روی خط تولید قرار بگیرد. با این حال، به دنبال تشدید تحریم‌های بین‌المللی و قطع همکاری شرکای خارجی، احتمال استفاده از پیشرانه توربوشارژ سایپا با کد M15T (نسخه 1.5 لیتری توربوشارژ اصلاح‌شده موتور تیبا و ساینا) مطرح شد. اما در نهایت، مهندسان سایپا تصمیم گرفتند برای آریا از یک پیشرانه چهار سیلندر تنفس طبیعی با فناوری میتسوبیشی استفاده کنند.

پیشرانه نصب‌شده روی سایپا آریا یک موتور 4 سیلندر 16 سوپاپه با حجم دقیق 1998 سی‌سی (2 لیتری) تنفس طبیعی است. این پیشرانه قادر است حداکثر قدرتی معادل 138 اسب بخار در 6000 دور در دقیقه و حداکثر گشتاور 193 نیوتن‌متر در 4400 دور در دقیقه تولید کند. نیروی تولیدی این موتور از طریق یک جعبه دنده 6 سرعته اتوماتیک (AT) ساخت شرکت DAE به چرخ‌های محور جلو منتقل می‌شود. استفاده از موتور تنفس طبیعی 2 لیتری در مقایسه با موتورهای توربوشارژ کم‌حجم، حساسیت کمتری به کیفیت بنزین دارد و استهلاک فنی پایین‌تری را به مالک تحمیل می‌کند؛ اما از سوی دیگر، شتاب اولیه و کشش آن در ارتفاعات ضعیف‌تر از رقبا است.

بر اساس داده‌های رسمی اعلام‌شده، شتاب صفر تا 100 کیلومتر بر ساعت سایپا آریا حدود 11 ثانیه بوده و حداکثر سرعت آن به 190 کیلومتر در ساعت می‌رسد. وزن خالص این خودرو 1400 کیلوگرم است و باک سوخت آن 47 لیتر گنجایش دارد. این خودرو از استاندارد آلایندگی یورو 5 پیروی می‌کند و مصرف سوخت ترکیبی آن در کاتالوگ‌های اولیه 7.5 لیتر و در جدول مشخصات تکمیلی 7.7 لیتر در هر 100 کیلومتر ثبت شده است. از نظر ابعاد بدنه، سایپا آریا به عنوان نسخه هاچ‌بک کراس پلتفرم شاهین، دارای طول 4360 میلی‌متر، عرض 1773 میلی‌متر و ارتفاع 1561 میلی‌متر است و فاصله محوری آن به 2650 میلی‌متر می‌رسد که فضای مناسبی را برای سرنشینان ردیف عقب فراهم می‌سازد.

اجرای پروژه تیونینگ و اضافه شدن مجموعه توربوشارژر، اینترکولر، لوله‌کشی‌های استیل و سیستم مکش هوای اسپرت

برآورد تغییرات توان و گشتاور پیشرانه پس از اجرای تیونینگ

پیشرانه استاندارد سایپا آریا در حالت کارخانه‌ای از یک بلوک 4 سیلندر 16 سوپاپ تنفس طبیعی با حجم دقیق 1998 سی‌سی بهره می‌برد که قادر است حداکثر 138 اسب بخار قدرت در 6000 دور در دقیقه و 193 نیوتن‌متر گشتاور در 4400 دور در دقیقه تولید کند. با اجرای پروژه تیونینگ و اضافه شدن مجموعه توربوشارژر، اینترکولر، لوله‌کشی‌های استیل و سیستم مکش هوای اسپرت مجهز به فیلتر مخروطی، ماهیت تنفس این موتور از حالت طبیعی به پرخوران تغییر می‌یابد. در صورتی که بوست توربوشارژر روی فشار ایمن 0.5 تا 0.7 بار (معادل 7 تا 10 PSI) بدون تغییر در قطعات داخلی موتور (Stock Internals) تنظیم شود و برنامه‌ریزی مجدد واحد کنترل الکترونیکی (Remap ECU) به همراه ارتقای انژکتورها و پمپ بنزین صورت گیرد، راندمان حجمی موتور به شکل چشمگیری افزایش پیدا می‌کند. بر اساس محاسبات مهندسی قوای محرکه، اجرای این سطح از تغییرات روی یک موتور 2.0 لیتری می‌تواند توان خروجی را حدود 45 تا 60 درصد ارتقا دهد؛ به این معنا که قدرت موتور از 138 اسب بخار به محدوده 200 الی 220 اسب بخار خواهد رسید و حداکثر گشتاور نیز با جهشی محسوس، از 193 نیوتن‌متر به حدود 280 الی 310 نیوتن‌متر افزایش می‌یابد که در دورهای میانی (حدود 3000 تا 4000 دور در دقیقه) در دسترس راننده قرار می‌گیرد.

این افزایش 62 تا 82 اسب بخاری قدرت و رشد حدود 100 نیوتن‌متری گشتاور، مستقیماً نسبت وزن به قدرت این کراس‌اوور 1400 کیلوگرمی را از حدود 10.1 کیلوگرم بر اسب بخار به رقم ایده‌آل 6.3 تا 7.0 کیلوگرم بر اسب بخار کاهش می‌دهد. نتیجه مستقیم این تغییر در عملکرد حرکتی، کاهش شتاب صفر تا 100 کیلومتر بر ساعت خودرو از 11 ثانیه در نسخه استاندارد به محدوده 7.2 الی 7.8 ثانیه خواهد بود. با این حال، دستیابی به چنین ارقامی روی پیشرانه‌ای که در اصل با نسبت تراکم مخصوص موتورهای تنفس طبیعی طراحی شده است، چالش‌های فنی قابل توجهی را به همراه دارد. مهم‌ترین محدودیت در این بخش، جعبه دنده 6 سرعته اتوماتیک (AT) ساخت شرکت DAE است که برای تحمل گشتاورهای نزدیک به 300 نیوتن‌متر به خنک‌کننده روغن مجزا (Oil Cooler) و تقویت تورک‌کانورتر نیاز مبرم پیدا می‌کند تا دچار لغزش و افت عملکرد نشود. همچنین در صورت تمایل به عبور از مرز 250 اسب بخار (مخصوص نسخه‌های پیست و رالی WRC)، تعویض پیستون‌ها و شاتون‌های فابریک با نمونه‌های فورج‌شده (Forged) برای کاهش نسبت تراکم و جلوگیری از پدیده مخرب ناک (Knock) و شکستگی قطعات در فشار بوست‌های بالای 1.0 بار کاملاً الزامی خواهد بود.

سایپا آریا ریس

تجهیزات ایمنی و امکانات رفاهی سایپا آریا کارخانه‌ای

سایپا آریا در سبد محصولات این خودروساز، جایگاهی مشابه با خودروی ریرا در ایران‌خودرو دارد و به عنوان فول‌آپشن‌ترین محصول تولیدی سایپا معرفی شده است. در بخش امکانات رفاهی و ایمنی، این خودرو به فهرست کاملی از تجهیزات روز مجهز شده است. از جمله این امکانات می‌توان به سیستم ورود بدون کلید و استارت دکمه‌ای، سانروف برقی، فرمان کمکی برقی، سیستم تهویه مطبوع اتوماتیک، صندلی راننده با تنظیمات برقی، روکش چرمی صندلی‌ها، قابلیت تاشدن صندلی‌های عقب، آینه‌های جانبی تاشو برقی، چراغ‌های روشنایی روز (دی‌لایت)، سنسور نور و چراغ‌های اتوماتیک (اتولایت)، شارژر وایرلس تلفن همراه، کروز کنترل و نشانگر تعویض دنده (GSI) اشاره کرد.

در بخش سیستم مالتی‌مدیا، در توضیحات اولیه به نمایشگر 7 اینچی اشاره شده بود، اما در جدول مشخصات نهایی، سیستم صوتی مجهز به 6 عدد بلندگو به همراه نمایشگر لمسی 8.1 اینچی، بلوتوث و کلیدهای کنترلی روی فرمان درج شده است. همچنین رینگ‌های استاندارد این خودرو از نوع آلومینیومی 17 اینچی هستند. در حوزه ایمنی و سیستم‌های کمکی راننده، سایپا آریا دارای رادار نقطه کور، دوربین دنده عقب، سنسور پارک عقب، سیستم کنترل فشار باد تایرها (TPMS)، ترمز پارک برقی و سیستم اتوهلد است. سیستم‌های پایداری و ترمز این خودرو شامل لیست کاملی از فناوری‌های الکترونیکی نظیر ABS، EBD، سیستم کنترل پایداری الکتریکی (ESC)، سیستم کنترل کشش (TCS)، سیستم کمکی حرکت در سربالایی (HSA)، سیستم کنترل سرعت در سرازیری (HDC) و سیستم‌های LVC، HRB، ESS و ROM است. با وجود این لیست بلند از امکانات، تجهیز این خودرو تنها به 2 عدد کیسه هوا (ویژه راننده و سرنشین جلو) و نبود کیسه‌های هوای جانبی و پرده‌ای، یک ضعف ایمنی در مقایسه با خودروهای مدرن امروزی به شمار می‌رود. در ادامه، جدول کامل مشخصات فنی و تجهیزات سایپا آریا بر اساس داده‌های اعلامی قابل مشاهده است: