بازار خودروهای مونتاژی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین بخشهای صنعت خودرو ایران تبدیل شده است. محدودیت واردات خودرو، افزایش قیمت محصولات خارجی و رشد تقاضا برای خودروهای کراساوور و سدانهای مجهز، باعث شده خودروهای مونتاژی سهم بزرگی از معاملات بازار را به خود اختصاص دهند. با این حال، یکی از مهمترین چالشهای این بازار همچنان اختلاف قیمت قابل توجه میان نرخ کارخانه و قیمت بازار آزاد است؛ فاصلهای که برای برخی مدلها به بیش از دو تا سه میلیارد تومان میرسد.
بررسی معاملات انجامشده در ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ نشان میدهد این اختلاف قیمت هنوز در سطح بالایی قرار دارد و بسیاری از خودروهای مونتاژی با قیمتی بسیار بالاتر از نرخ رسمی کارخانه معامله میشوند. در ادامه ابتدا جدول مقایسه قیمتها ارائه میشود.
| نام خودرو | قیمت بازار آزاد (تومان) | قیمت کارخانه (تومان) | اختلاف قیمت (تومان) |
|---|
| تیگو 8 پرومکس IE | 6,100,000,000 | 3,405,800,000 | 2,694,200,000 |
| آریزو 8 پرو | 4,800,000,000 | 3,055,600,000 | 1,744,400,000 |
| فیدیلیتی الیت 7 نفره | 3,930,000,000 | 3,373,300,000 | 556,700,000 |
| هایما S7 پرو | 3,390,000,000 | 3,065,000,000 | 325,000,000 |
| هایما S5 پرو | 2,830,000,000 | 1,648,000,000 | 1,182,000,000 |
| اکستریم TXL | 7,030,000,000 | 4,259,600,000 | 2,770,400,000 |
| فونیکس FX (AWD) | 4,340,000,000 | 2,950,100,000 | 1,389,900,000 |
| آریزو 6 GT | 3,870,000,000 | 2,375,000,000 | 1,495,000,000 |
| ریرا | 2,680,000,000 | 2,126,000,000 | 554,000,000 |
| چانگان CS55+ مونتاژی | 4,400,000,000 | 2,266,800,000 | 2,133,200,000 |
شکاف قیمت؛ ویژگی ثابت بازار مونتاژیها
نگاهی به جدول قیمتها نشان میدهد تقریباً تمام خودروهای مونتاژی با اختلاف قیمتی قابل توجه میان کارخانه و بازار آزاد معامله میشوند. در حالی که برخی مدلها اختلافی کمتر از نیم میلیارد تومان دارند، در بعضی خودروها فاصله قیمت به بیش از دو میلیارد تومان رسیده است.
برای مثال، اکستریم TXL و تیگو 8 پرومکس IE بیشترین اختلاف قیمت را تجربه میکنند. این موضوع نشان میدهد این خودروها در بازار آزاد بهعنوان محصولات نیمهلوکس شناخته میشوند و تقاضا برای آنها همچنان بالاست. محدودیت عرضه نیز به حفظ این فاصله قیمتی کمک میکند.
در مقابل، خودروهایی مانند هایما S7 پرو و ریرا فاصله قیمتی کمتری دارند که میتواند نشاندهنده تعادل نسبی میان عرضه و تقاضا در این بخش از بازار باشد.
ریراچرا اختلاف قیمت همچنان پابرجاست؟
چند عامل مهم باعث شده این فاصله قیمتی همچنان در بازار خودروهای مونتاژی دیده شود:
عرضه محدود در برابر تقاضا
بخش قابل توجهی از خودروها از طریق طرحهای فروش محدود عرضه میشوند و همه متقاضیان موفق به خرید مستقیم از کارخانه نمیشوند. در نتیجه، بازار آزاد محل اصلی تأمین خودرو برای بسیاری از خریداران است و همین موضوع قیمت را افزایش میدهد.
خودرو بهعنوان ابزار سرمایهگذاری
در شرایط اقتصادی فعلی، خودرو تنها یک کالای مصرفی نیست و بسیاری از افراد آن را ابزاری برای حفظ ارزش سرمایه میدانند. همین نگاه سرمایهای باعث افزایش تقاضا در بازار آزاد میشود.
افزایش هزینه تولید
افزایش هزینه قطعات وارداتی و نوسانات ارزی موجب شده قیمت تمامشده خودرو بالا برود. اما قیمت کارخانه معمولاً با فاصله زمانی اصلاح میشود و این تأخیر، اختلاف قیمت ایجاد میکند.
جذابیت مدلهای جدید
خودروهایی که طراحی مدرن، امکانات رفاهی بیشتر و ظاهر لوکستری دارند، معمولاً سریعتر با افزایش قیمت در بازار مواجه میشوند؛ زیرا خریداران حاضرند برای مدلهای جدیدتر مبلغ بیشتری پرداخت کنند.
خودروهای دارای بیشترین حباب قیمتی
بر اساس دادههای بازار در ۲۷ بهمن، بیشترین فاصله قیمت مربوط به خودروهای زیر است:
اکستریم TXL با اختلاف نزدیک به ۲.۸ میلیارد تومان
تیگو 8 پرومکس IE با اختلاف حدود ۲.۷ میلیارد تومان
چانگان CS55+ مونتاژی با اختلاف بیش از ۲.۱ میلیارد تومان
این اختلافها نشان میدهد برخی خودروها در بازار آزاد عملاً وارد محدوده قیمتی خودروهای لوکس شدهاند.
خودروهای متعادلتر بازار
در سوی دیگر، خودروهایی مانند هایما S7 پرو، ریرا و فیدیلیتی الیت فاصله قیمتی کمتری با کارخانه دارند. این موضوع نشان میدهد عرضه این خودروها نسبتاً بهتر بوده یا تقاضا برای آنها در مقایسه با سایر مدلها متعادلتر است.
اگر روند عرضه این خودروها ادامه پیدا کند، احتمال کاهش بیشتر اختلاف قیمت آنها در ماههای آینده وجود دارد.
رفتار خریداران در شرایط فعلی
بازار خودرو اکنون وارد مرحلهای از احتیاط در معاملات شده است. بسیاری از خریداران مصرفی ترجیح میدهند در صورت امکان خرید خود را به تعویق بیندازند تا روند قیمتها روشنتر شود.
از سوی دیگر، برخی سرمایهگذاران که خودرو را در ماههای قبل خریداری کردهاند، اکنون اقدام به فروش میکنند تا از کاهش احتمالی قیمت جلوگیری کنند. همین موضوع باعث کاهش سرعت رشد قیمتها در بازار شده است.
آینده بازار مونتاژیها چه خواهد شد؟
کارشناسان بازار خودرو معتقدند مسیر آینده قیمتها به چند عامل وابسته است:
افزایش عرضه خودروهای مونتاژی میتواند فاصله قیمت کارخانه و بازار را کاهش دهد.
ثبات نرخ ارز میتواند بازار را به سمت آرامش و کاهش نوسان هدایت کند.
افزایش هزینه تولید یا جهش ارزی میتواند دوباره باعث رشد قیمتها شود.
در حال حاضر بازار در وضعیت انتظار قرار دارد و معاملهگران با احتیاط بیشتری خرید و فروش انجام میدهند.
جمعبندی بازار در ۲۷ بهمن ۱۴۰۴
بررسی قیمتها نشان میدهد بازار خودروهای مونتاژی همچنان با فاصله قابل توجه قیمت میان کارخانه و بازار آزاد مواجه است. برخی مدلها اختلاف چند میلیارد تومانی دارند و هنوز بهعنوان گزینه سرمایهای در بازار شناخته میشوند، در حالی که بعضی خودروها به تعادل نسبی نزدیک شدهاند.
در صورت ادامه روند افزایش عرضه و ثبات شرایط اقتصادی، احتمال کاهش فاصله قیمتها در ماههای آینده وجود دارد. در شرایط فعلی توصیه کارشناسان به خریداران این است که علاوه بر قیمت، هزینه نگهداری، خدمات پس از فروش و احتمال افت قیمت آینده را نیز در نظر بگیرند تا تصمیمی منطقیتر اتخاذ کنند.
